Kripto varlıklara ilişkin yasa Resmi Gazete’de

Kripto varlıklara ait düzenlemeler içeren Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Buna nazaran, “cüzdan” kripto varlıkların transfer edilebilmesini ve bu varlıkların yahut bu varlıklara ait özel ve açık anahtarların çevrim içi ya da çevrim dışı olarak depolanmasını sağlayan yazılım, donanım, sistem yahut uygulamalar olarak tanımlandı.

Kanuna nazaran, “kripto varlık” da dağıtık defter teknolojisi ya da emsal bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan, kıymet ya da hak tabir edebilen gayri maddi varlıklar olarak tanımlanıyor.

“Kripto varlık hizmet sağlayıcı”, platformları, kripto varlık saklama hizmeti sağlayan kuruluşları ve bu Kanuna dayanılarak yapılacak düzenlemelerde kripto varlıkların birinci satış yahut dağıtımı dahil olmak üzere kripto varlıklarla ilgili olarak hizmet sağlamak üzere belirlenmiş öbür kuruluşlar olarak yer alırken, “kripto varlık saklama hizmeti” platform müşterilerinin kripto varlıklarının ya da bu varlıklara ait cüzdandan transfer hakkı sağlayan özel anahtarların saklanmasını, idaresini ya da Sermaye Piyasası Kurulunca (SPK) belirlenecek başka saklama hizmetlerini tanımlayacak.

“Platform” kripto varlık alım-satım, birinci satış yahut dağıtım, takas, transfer, bunların gerektirdiği saklama ve belirlenebilecek başka süreçlerin bir ya da daha fazlasının gerçekleştirildiği kuruluşlar olarak tanımlanıyor.

Sermaye piyasası araçlarının Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) sistemine dahil olmadan kripto varlık olarak ihraç edilebilmesi için asıllar belirlenmesine yönelik Konseye yetki verilmesi amaçlanıyor. Buna nazaran Şura, sermaye piyasası araçlarının bu husus kararlarına nazaran kayden ihraç edilerek MKK tarafından izlenmesi yerine kripto varlık olarak ihracına ve bunların oluşturulup saklandıkları hizmet sağlayıcılar tarafından sunulan elektronik ortam nezdinde kayden izlenmesine ait temeller belirleyebilecek.

Sermaye piyasası araçlarının kripto varlık olarak ihracı halinde; hakların izlenmesi, üçüncü şahıslara karşı ileri sürülebilmesi ve devredilmesinde, kripto varlıkların oluşturulup saklandıkları elektronik ortamdaki kayıtlar temel alınacak. Heyet, bu elektronik ortamdaki kayıtlarla MKK sistemi ortasında entegrasyon sağlanmasını zarurî tutabilecek. Bu düzenlemenin uygulanmasına ait metot ve asıllar Konsey tarafından belirlenecek.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları

Düzenlemeye nazaran, kripto varlık hizmet sağlayıcıların kurulabilmesi ve fliyete başlaması için Heyetten müsaade almaları zarurî olacak. Bunlar münhasıran Şuraca belirlenecek fliyetleri yerine getirecek. Bunların kuruluşlarına ve fliyete başlamalarına, ortaklarına, yöneticilerine, işçisine, tertibine, sermayelerine ve sermaye yeterliliğine, yükümlülüklerine, bilgi sistemleri ve teknolojik altyapılarına, hisse periyotlarına, yapabilecekleri fliyetlere, fliyetlerinin süreksiz ya da daima olarak durdurulmasına ait temeller ile fliyetleri sırasında uymaları gereken başka unsur ve temeller Şura tarafından belirlenecek. Hisse evrelerinde Şura müsaadesinin alınması mecburî olacak.

Bu düzenlemelere karşıt olarak gerçekleştirilen evreler, hisse defterine kaydolunmayacak ve bu karara alışılmamış olarak hisse defterine yapılan kayıtlar kararsız sayılacak.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, sistemlerinin inançlı bir halde yönetilebilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmak, tedbirleri almak ve gerekli iç denetim ünite ve sistemlerini oluşturmakla yükümlü olacak. Kripto varlık hizmet sağlayıcıların kuruluşlarına ve/veya fliyete başlamalarına Heyetçe müsaade verilebilmesi için bilgi sistemleri ve teknolojik altyapıları mevzularında TÜBİTAK’ın belirleyeceği kriterlere uygunluk aranacak.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının ortaklarının taşıması gereken kurallar da kanunla karar altına alınıyor. Buna nazaran, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının ortaklarının müflis olmaması, konkordato ilan etmiş olmaması, uzlaşma suretiyle yine yapılandırma müracaatının tasdik edilmiş olmaması yahut hakkında iflasın ertelenmesi kararı verilmiş olmaması kaidelerinin yanı sıra ilgili kanunlarda sayılan kabahatlerden katılaşmış mahkumiyetinin bulunmaması, süreç yasaklı olmaması; öte yandan gerekli mali güç ve işin gerektirdiği dürüstlük ve prestije sahip bulunması ve paydaşlık yapısının şeffaf ve açık olması kurallarını taşımaları gerekecek.

Kanunla, platformların ortaklarına ve yönetim kurulu üyelerine, öteki sermaye piyasası kurumlarıyla misal kimi minimum kaideler getirilerek gerekli mali güç ve işin gerektirdiği dürüstlük ve prestijin sağlanması amaçlanıyor.

Platformlar üzerinden kripto varlıkların alınıp satılmasına ve birinci satış yahut dağıtımının yapılmasına; kripto varlıkların takasına, transferine ve saklanmasına ait yordam ve asılların düzenlenmesi yetkisi SPK’ye veriliyor.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, atıf yapılan kararlar dışında Kanunun başka kararlarına tabi olmayacak. Kanunun ilgili fıkraları kapsamında Şura düzenleyici süreçler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak uygulamayı düzenlemeye ve yönlendirmeye yetkili olacak. Kanunun ilgili hususları uyarınca Konseyce bankalara yükümlülük getirecek düzenlemeler için Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) görüşü alınacak.

Sermaye piyasası araçlarına mahsus haklar sağlayan kripto varlıklara ait olarak düzenleyici süreçler tesis etmek, özel ve genel nitelikte kararlar almak ve önlem ve yaptırım uygulamak konusunda SPK yetkili olacak. Şura, sermaye piyasası araçlarına has haklar sağlayan kripto varlıklar dışında, dağıtık defter teknolojisinin ya da emsal bir teknolojik altyapının geliştirilmesi suretiyle oluşturulan, kıymeti bu teknolojiden ayrıştırılamayan nitelikte olan kripto varlıkların satış yahut dağıtımının, Kanunun sermaye piyasası araçlarıyla ilgili kararlarına tabi olmaksızın platformlar nezdinde yapılabilmesi konusunda asıllar belirleyebilecek. Bu asıllara tabi olacak kripto varlıkları belirleme etabında teknik kriterler açısından kıymetlendirme yapmak üzere TÜBİTAK’tan yahut bakanlıklara bağlı, ilgili, bağlantılı kurum ve kuruluşlar ile öbür kamu kurumlarından teknik rapor isteyebilecek. Bu kapsamda bir kripto varlığın teknolojik özelliklerinin uygun görülmesi ve bunların satış yahut dağıtımına müsaade verilmesi bunların kamuca tekeffülü manasına gelmeyecek. Bu kripto varlıkların satış yahut dağıtımının yapılması suretiyle halktan para toplayanlar ile bunlara fon sağlayanlar ortasındaki alakalar genel kararlara tabi olacak. Bu süreçler sırasında Şuraca belirlenecek biçimde hazırlanan ve ilan edilen her türlü bilgilendirme dokümanını imzalayan gerçek ve hukuksal bireyler bu dokümanlarda yer alan yanlış, aldatıcı ya da eksik bilgilerden kaynaklanan ziyanlardan müteselsilen sorumlu olacak.

Kurum ve kuruluşların, kripto varlıklara ait olarak öbür mevzuattan kaynaklanan misyon ve yetkileri gizli kalacak. Düzenleme kapsamındaki asıllar dahilinde platformlarda süreç gören kripto varlıklar dışındaki kripto varlıklara bu kanundaki kararlar uygulanmayacak. Kripto varlıklarla yapılan her türlü sürece ait Türk Parasının Değerini Müdafaa Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat kararları gizli olacak. Kripto varlıkları husus edinen rehin kontratlarına, Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu uygulanmayacak.

Platformlarda fiyatlar serbestçe oluşacak

Kanunla kripto varlık hizmet sağlayıcıların fliyetleri ile kripto varlıkların transfer ve saklamasına ait asıllar karar altına alınıyor.

Buna nazaran de kripto varlık hizmet sağlayıcıları ile bunlarda süreç yapmak isteyen müşteriler ortasında imzalanan kontratlar yazılı biçimde ya da uzaktan bağlantı araçlarının kullanılması suretiyle uzaklıklı olarak yahut aralıklı olsun olmasın Heyetin yazılı biçimin yerine geçebileceğini belirlediği ve bir bilişim ya da elektronik haberleşme aygıtı üzerinden gerçekleştirilecek ve müşteri kimliğinin doğrulanmasına fırsat verecek usuller yoluyla kurulabilecek ve buna ait yordam ve temeller Heyet tarafından belirlenecek.

Kurul, kripto varlık hizmet sağlayıcılarla müşterileri ortasında mukavelelerin düzenlenmesine, kapsamına, değiştirilmesine, fiyat ve masraflara, mukavelenin sona ermesine, feshine ve bu mukavelelerin içeriğinde yer alması gereken taban konulara ait belirlemeler yapabilecek. Kripto varlık hizmet sağlayıcıların müşterilerine karşı misyonunu ortadan kaldıran ya da sonlandıran her türlü kontrat kuralı geçersiz sayılacak. Platformlar müşterilerinin süreçlerine ait itirazlarını ve şikayetlerini faal biçimde çözecek dahili düzenekler kurmakla yükümlü olacak. Kripto varlık hizmet sağlayıcılar müşterilerin kimliklerini, Kabahat Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili öbür mevzuat kararları kapsamında tespit etmekle yükümlü olacak.

Platformların kendi nezdinde süreç görecek ya da birinci satış yahut dağıtımı yapılacak kripto varlıkların belirlenmesine ve bunların süreç görmesinin sonlandırılmasına ait yazılı listeleme prosedürü oluşturulması mecburî olacak; bu mevzuda Konsey tarafından prensip ve temeller düzenlenebilecek. Belirlenecek prensip ve asıllarda, TÜBİTAK’ın yahut gerekli görülen başka kurum ve kuruluşların görüşü alınarak kripto varlıkların teknolojik özelliklerine ait teknik kriterlere yer verilebilecek. Bir kripto varlığın platformlarca listelenmiş olması bunların kamuca tekeffülü manasına gelmeyecek.

Platformlarda fiyatlar serbestçe oluşacak. Platformlar süreçlerin emniyetli, şeffaf, aktif, istikrarlı, adil, dürüst ve rekabetçi bir halde gerçekleşmesinin sağlanması, piyasa bozucu nitelikte aksiyon ve süreçlerin tespit edilmesi, önlenmesi ve tekrarlanmaması maksadıyla buyruk ve süreç temellerini belirleyecek, bünyelerinde gerekli nezaret sistemini kuracak ve her türlü önleyici önlemleri alacak.

İşlem kayıtları

Platform nezdinde gerçekleştirilen piyasa bozucu nitelikte hareket ve süreçlere ait olarak tespitleri yapmak, bu nitelikteki hareket ve süreçleri gerçekleştiren hesapların kısıtlanması, durdurulması ve kapatılması dahil olmak üzere gerekli önlemleri almak ve ulaşılan tespitleri rapora bağlayarak Şuraya bildirmekle yükümlü olacak.

Platformlar ile bunların müşterileri ortasındaki bağlantılar ve platformlarda gerçekleştirilen süreçler nedeniyle taraflar ortasında oluşan uyuşmazlıklar genel kararlara tabi olacak. Platformlara, Şura tarafından fliyet müsaadesi verilmiş olması, süreçlerin kamunun teminatı altında olduğu manasına gelmeyecek. Kripto varlıklar yatırımcı tazmin kararlarına tabi olmayacak.

Müşterilerin kripto varlık transferlerinin gerçekleştirildiği cüzdanlara ve fon transferlerinin gerçekleştirildiği hesaplara ait kayıtlar kripto varlık hizmet sağlayıcılar tarafından inançlı, erişilebilir ve takip edilebilir formda tutulacak. Tüm süreç kayıtlarının bütünlüğü, doğruluğu ve kapalılığı sağlanacak. Müşterilerin kripto varlık transfer süreçlerinde, Konsey ve Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı tarafından yapılan düzenlemelere uyulacak. Transfer bildirilerinde gönderici ve alıcıya ait yer alması öngörülen bilgi ve bilgiler, kripto varlık hizmet sağlayıcılar tarafından düzenlemelerde belirlenen müddetlerde inançlı bir biçimde gönderilecek. Bu maksatla dağıtık defter teknolojisi, ayrıca bağımsız bir iletileşme platformu ya da uygulama orta yüzü gibisi iletileşmeye fırsat veren yazılım uygulamaları ve teknolojik araçlar kullanılabilecek.

Platformların müşterilerine ilişkin kripto varlıkları, müşterilerin kendi cüzdanlarında bulundurulması temel olacak. Bankalar nezdinde saklanan kripto varlıklar ile müşterilere ilişkin bu kapsamdaki nakitler Bankacılık Kanununun 63’üncü unsurunda düzenlenen mevduatın ve iştirak fonunun sigortalanması kararlarına tabi olmayacak.

Müşterilerin kendi cüzdanlarında bulundurmayı tercih etmedikleri kripto varlıklara ait saklama hizmetinin, Konsey tarafından yapılacak düzenleme uyarınca yetkilendirilmiş ve BDDK tarafından uygun görülen bankalarca ya da Heyetçe kripto varlık saklama hizmeti sunma konusunda yetkilendirilmiş kuruluşlarca sunulması ve müşterilere ilişkin nakitlerin bankalarda tutulması mecburî olacak. Şura, her bir kripto varlık için ya da bunların dayandığı teknolojik özellikler yahut kripto varlıkların nitelik ve nicelikleri kapsamında saklama konusunda farklı temeller belirlemeye yetkili olacak.

Müşterilere ilişkin nakit ve kripto varlıklar, kripto varlık hizmet sağlayıcıların malvarlığından başka olacak ve kayıtlar bu düzenlemeye uygun olarak tutulacak. Müşterilerin nakit ve kripto varlıkları, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının borçları nedeniyle, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının mal varlığı ise müşterilerin borçları nedeniyle kamu alacakları için olsa dahi haczedilemeyecek, rehin edilemeyecek, iflas masasına dahil edilemeyecek ve üzerlerine ihtiyati önlem konulamayacak.

Kripto varlıklara yönelik yatırım danışmanlığı ve portföy yöneticiliği yapılmasına ait yordam ve temeller SPK tarafından belirlenecek.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılar yayın, ilan, reklam ve duyuruları ile her türlü ticari bağlantıyla ilgili olarak Şuraca belirlenen temellere uyacak.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılara icra edecekleri fliyetleri gösteren yetki evrakı verilecek. Bankalar için BDDK’nin uygun görüşü aranacak.

Müşteri hesaplarının bankalarda nemalandırılmasına ait asıllar SPK tarafından belirlenecek
Kanuna nazaran, bankalar nezdinde tutulan müşteri nakitlerinin ilgili yatırım kuruluşu müşterileri için açılacak münferit hesap ya da hesaplarda, yatırım kuruluşunun kendi nakit varlığından başka izlenmesi temel olacak.

Müşteri hesaplarının bankalarda nemalandırılmasına ait asıllar SPK tarafından belirlenecek. Müşteri hesapları kredi teminatı olarak gösterilemeyecek, bu hesaplar üzerinde yatırım kuruluşu lehine blokaj, rehin ve üzere takyidat tesis edilemeyecek. Bankaların bu kapsamdaki sorumluluğu, yatırım kuruluşlarınca yapılan bildirimlerle sonlu olacak. Bu hesaplarda bakiyesi yer alan müşterilerle ilgili önlem, haciz ve üzere her türlü idari ve isimli talepler münhasıran ilgili yatırım kuruluşuna bildirilecek ve yatırım kuruluşunca yerine getirilecek.

Yatırım kuruluşlarınca müşteri nakitleri için bankalar nezdinde açılan hesaplar, banka muhasebesinde başka bir hesapta izlenecek. Bankalar yatırım kuruluşu müşteri nakitlerinin kaydedildiği hesaplara ait Heyetçe belirlenen hal ve sıklıkta Heyete bildirim yapmak zorunda olacak. Bu yükümlülük Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından Şuraya tahsis edilen bir sistem yoluyla da yerine getirilebilecek.

Hizmet sağlayıcılara Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğine üye olma zorunluluğu
Kitle fonlama platformları ve kripto varlık hizmet sağlayıcıların Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğine üye olmaları mecburî olacak. Bu sayede bir meslek kuruluşu bünyesinde temsil edilmeleri ve kesimle tek bir ortak nokta üzerinden bağlantı kurulabilmesi sağlanacak. Ayrıyeten dalların kendi öz disiplinini sağlamasında Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğinin öz düzenleyici işlevinden yararlanılması da amaçlanıyor.

Kanunla, müsaadesiz sermaye piyasası fliyetlerinin internet aracılığıyla yürütüldüğünün tespit edilmesi halinde uygulanacak önlemler karar altına alınıyor. Buna nazaran, gelişen teknolojiyle birlikte internet ortamında işlenen suça husus yayınların içerik ya da yer sağlayıcısının belirlenmesinde yaşanan sıkıntılar nedeniyle içeriğin çıkarılması ya da erişimin engellenmesi kararı verilebilecek kabahatlerde yurt içi-yurt dışı ayrımının kaldırılmış olmasına uygun olarak müsaadesiz sermaye piyasası fliyetlerinin internet aracılığıyla yürütülmesinde de yurt içi-yurt dışı ayrımı kaldırılıyor. Uygulanacak önlemlere, içeriğin çıkarılması önlemi de ekleniyor.

İzinsiz sermaye piyasası fliyetlerinin internet aracılığıyla yürütüldüğü tespit edildiğinde, internet aracılığıyla yapılan yayınlarla ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ya da erişimin engellenmesine Şura tarafından karar verilecek ve uygulanmak üzere Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderilecek.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıların fliyetlerinde uygulanacak tedbirler
Kanunla, kripto varlık hizmet sağlayıcıların fliyetlerinde uygulanacak önlemler de düzenleniyor.

Yurt dışında yerleşik platformlar tarafından Türkiye’de yerleşik şahıslara yönelik fliyette bulunulması yahut Şuraca yapılacak düzenlemeler kapsamında kripto varlıklara ait yasaklanmış bir fliyetin Türkiye’de yerleşik bireylere sunulması da müsaadesiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı sayılacak. Yurt dışında yerleşik platformlarca Türkiye’de iş yeri açılması, Türkçe internet sitesi oluşturulması, sunulan kripto varlık hizmetlerine ait direkt ya da Türkiye’de yerleşik kişi yahut kurumlar aracılığıyla tanıtım ve pazarlama fliyetlerinde bulunulması durumlarından rastgele birinin varlığı halinde fliyetlerin Türkiye’de yerleşik şahıslara yönelik olduğu kabul edilecek. Fliyetlerin Türkiye’de yerleşik bireylere yönelik olduğunun tespitine ait ek kıstaslar Şura tarafından belirlenebilecek.

Kurul, kripto varlık hizmet sağlayıcıların fliyetlerinden kaynaklanan nakit ödeme ve kripto varlık teslim yükümlülüklerini yerine getiremediği ya da kısa müddette yerine getiremeyeceği yahut bunlardan bağımsız olarak mali yapılarının önemli surette zayıflamakta olduğu yahut mali durumunun thhütlerini karşılayamayacak kadar zayıflamış olduğunun tespiti halinde 3 ayı geçmemek üzere verilecek uygun müddet içinde mali yapılarının güçlendirilmesini istemeye yahut rastgele bir mühlet vermeksizin direkt kripto varlık hizmet sağlayıcılarının fliyetlerini süreksiz olarak durdurmaya yetkili olacak. Heyet ayrıyeten bunların fliyet yetkilerini kaldırma, sorumluluğu tespit edilen yönetici ve çalışanların imza yetkilerini sınırlama ya da kaldırma yetkisine sahip olacak.

Kurul, belirlediği asıllara yahut yasaklara alışılmamış olarak internet üzerinden ilan, reklam ve duyuru yapıldığına ait bilgi edinilmesi, Heyetçe belirlenen asıllara karşıt olarak kripto varlıklara yönelik yatırım danışmanlığı ya da portföy yöneticiliği yapıldığına ait bilgi edinilmesi ile müsaade alınmaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcılığı fliyetinin internet aracılığıyla yapıldığının Heyetçe tespit edilmesi hallerinde internet aracılığıyla yapılan yayınlarla ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ya da erişimin engellenmesine karar verebilecek ve uygulanmak üzere kararı Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderecek.

Kurulca belirlenen asıllara ters olarak internet dışındaki mecralardan ilan, reklam ve duyuru yapıldığının tespiti halinde, sorumluların ilgili mevzuat uyarınca ilan ve reklamları durdurulabilecek, kanuna ters dokümanlarıyla ilan ve reklamları toplatılabilecek. Kelam konusu süreçler mahallin en büyük mülki yönetim amirinin bildirimi üzerine iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarına ait mevzuatta belirlenen yetkili yönetimlerce yerine getirilecek.

Denetim ve yaptırımlar

Kanunla kripto varlık hizmet sağlayıcıların kontrolü ve uygulanacak yaptırımlar karar altına alınıyor.

Buna nazaran, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kontrolü için Şura işçisi ile birlikte kontrol fliyeti icra etmek yahut kendi düzenlemelerinin fırsat verdiği halde kontrol fliyeti yürütenlere teknik dayanak verecek biçimde meslek işçisi olma kuralı aranmaksızın nezaret etmek üzere, Heyetin talebi üzerine bakanlıklara bağlı, ilgili, bağlantılı kurum ve kuruluşlar ile başka kamu kurumlarından bu kurum ve kuruluşların onayıyla işçi görevlendirilebilecek.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının mali kontrolü ve bilgi sistemleri bağımsız kontrolü, Konseyce ilan edilen listede yer alan bağımsız kontrol kuruluşlarınca yapılacak. Bilgi sistemleri kontrolüne ait ek tarz ve temeller TÜBİTAK yahut gerekli görülen başka kurum ve kuruluşların görüşü alınarak Heyetçe belirlenecek. Heyet işçisi ve görevlendirilen öbür işçi, Heyetçe belirlenecek program çerçevesinde yetkili kuruluşlarca yapılacak bilgi sistemleri kontrollerinin her kademesine, denetçi bağımsızlığı prensibini zedelemeksizin izleyici sıfatıyla eşlik edebilecek. Bu halde kontrole katılanlar bağımsız kontrol kuruluşlarının ulaştığı kontrol sonuçlarıyla ilgili bir sorumluluk taşımayacak ve yetkili kuruluşun bilgi birikimini şahsına ya da bir diğer yetkili kuruluşa çıkar sağlamak için kullanamayacak.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının hukuk dışı fliyetleri ile nakit ödeme ya da kripto varlık teslim yükümlülüklerini yerine getirememesinden kaynaklanan ziyanlardan kripto varlık hizmet sağlayıcıları sorumlu olacak.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, bilişim sistemlerinin işletilmesi, her türlü siber atak, bilgi güvenliği ihlalleri gibisi fiillerden ya da işçinin her türlü davranışından kaynaklanan kripto varlık kayıplarından Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili kararı kapsamında sorumlu olacak. Kayıpların kripto varlık hizmet sağlayıcılarından tazmin edilememesi ya da edilemeyeceğinin açıkça belirli olması halinde, kripto varlık hizmet sağlayıcı mensupları kusurlarına ve durumun gereklerine nazaran kayıplardan kendilerine yükletilebildiği ölçüde sorumlu olacak ve şahsi sorumlulukla ilgili olarak düzenlemenin ilgili kararı uygulanacak. Hizmet sağlayıcıların kusuru olmaksızın sunulan hizmetlerde yaşanan kesintilerden kaynaklanan, süreksiz bir mühlet buyruk iletilememesi yahut süreç, transfer yapılamaması halleri ve üzere hallerde ortaya çıkan ziyanlar bu kapsamda değerlendirilemeyecek.

Düzenlemelere karşıt fiillerde bulunanlara idari para cezası uygulanacak. Buna nazaran, “bilgi, doküman vermeme, kontrolün engellenmesi suçu”, “yasal defterlerde, muhasebe kayıtlarında, finansal raporlarda usulsüzlük suçu”, “denetimde talep edilen bilgiler hakkında sır saklama yükümlülüklerine uyulmaması suçu” kripto varlık hizmet sağlayıcılar bakımından da öngörülüyor. Düzenlemeye ve ilgili düzenlemelere ters biçimde satış yahut dağıtımının yapılması halinde de ilgili kararlar kapsamındaki yaptırımlar uygulanacak.

Müşterilere ilişkin nakit ve kripto varlıklara ait önlem, haciz ve üzere her türlü idari ve isimli talepler kripto varlık hizmet sağlayıcıları tarafından yerine getirilecek.

Müşterilere ilişkin nakit ve kripto varlıklara isimli makamlarca el konulması halinde, el konulan varlıkların Şuraca yetkilendirilmiş saklama hizmeti sağlayan kuruluşlar nezdinde oluşturulan cüzdanlarda koruması için gerekli tüm süreçler isimli makamlarca tesis edilecek.

Kanunun “piyasa bozucu eylemler”, “bilgi suistimali” ve “piyasa dolandırıcılığı” başlıklı kararları kapsamında gerçekleştirilen inceleme ve kontroller kapsamında Şuraca internet aracılığıyla yapılan yayınlarla ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ya da erişimin engellenmesine karar verilebilecek ve karar uygulanmak üzere Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderilecek.

Aykırılıkların tespiti ve uygulanacak yaptırımlar

Kanuna nazaran, tersliklerin tespitinde ve uygulanacak yaptırımlarda dikkate alınacak finansal tablolar belirleniyor; ceza üst sonunun tespitinde temel alınacak brüt satış hasılatı ile vergi öncesi karın belirlenmesine ait tarz ve temelleri düzenleme yetkisi Sermaye Piyasası Heyetine tanınıyor.

Hakkında idari para cezası tesis edilecek ilgili kişinin sarfiyat kalemlerinin taraflar ortasında serbestçe belirlenebildiği ve tesis edilecek idari para cezaları yahut örtülü çıkar olarak aktarılan fiyat ile rastgele bir illiyet bağının bulunmadığı göz önünde bulundurularak, söylediği kelam edilen sarfiyat kalemlerinin menft hesaplamalarında dikkate alınmaması ile menft hesabında karın realize edilip edilmediğine bakılmayacağı hususu netleştiriliyor. Bu formda idari para cezaları yahut örtülü kar olarak aktarılan meblağa ait menft hesaplamalarının daha kolay ve süratli yapılabilmesi amaçlanıyor.

İzin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcısı olarak fliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek şahıslar ve hukuksal şahısların yetkilileri 3 yıldan 5 yıla kadar mahpus ve 5 bin günden 10 bin güne kadar isimli para cezası ile cezalandırılacak.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılarda zimmet

Kripto varlık hizmet sağlayıcı vazifesi nedeniyle kendisine tevdi edilen ya da müdafaa, saklama ve nezaretiyle yükümlü olduğu para ya da para yerine geçen evrak ya da senetleri, öteki malları ya da kripto varlıkları kendisinin yahut diğerinin zimmetine geçiren kripto varlık hizmet sağlayıcı yönetim kurulu lider ve üyeleri ile öteki mensupları, 8 yıldan 14 yıla kadar mahpus ve 5 bin güne kadar isimli para cezası ile cezalandırılacak; kripto varlık hizmet sağlayıcının ziyanını tazmin edecek.

Suçun, zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi halinde faile 14 yıldan 20 yıla kadar mahpus ve 20 bin güne kadar isimli para cezası verilecek. Lakin, isimli para cezasının ölçüsü kripto varlık hizmet sağlayıcının ve müşterilerinin uğradığı zararın 3 katından az olamayacak.

Fliyet müsaadesi kaldırılan bir kripto varlık hizmet sağlayıcının; hukuken ya da fiilen idare ya da denetimini elinde bulundurmuş olan gerçek kişi ortaklarının, kripto varlık hizmet sağlayıcının yahut müşterilerinin kaynaklarını, her ne suretle olursa olsun kripto varlık hizmet sağlayıcının emin bir biçimde çalışmasını tehlikeye düşürecek biçimde direkt ya da dolaylı olarak kendilerinin ya da diğerlerinin menftlerine kullandırmak suretiyle, kripto varlık hizmet sağlayıcıyı ya da müşterilerini ziyana uğratmaları zimmet olarak kabul edilecek. Bu fiilleri işleyenler hakkında 12 yıldan 22 yıla kadar mahpus ve 20 bin güne kadar isimli para cezasına hükmolunacak; lakin, isimli para cezasının ölçüsü kripto varlık hizmet sağlayıcının ve müşterilerinin uğradığı zararın üç katından az olamayacak. Ayrıyeten, meydana gelen zararın müteselsilen ödettirilmesine karar verilecek.

Soruşturma başlamadan evvel, zimmete geçirilen para ya da para yerine geçen evrak ya da senetlerin, öteki malların ya da kripto varlıkların motamot iade edilmesi ya da uğranılan zararın büsbütün tazmin edilmesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisi indirilecek.

Kovuşturma başlamadan evvel, zimmete geçirilen para ya da para yerine geçen evrak ya da senetlerin, öteki malların ya da kripto varlıkların istekli olarak motamot iade edilmesi ya da uğranılan zararın büsbütün tazmin edilmesi halinde, verilecek cezanın yarısı indirilecek. Bu durumun karardan evvel gerçekleşmesi halinde, verilecek cezanın üçte biri indirilecek.

Zimmet kabahatinin konusunu oluşturan para ya da para yerine geçen evrak ya da senetleri ya da başka malların ya da kripto varlıkların kabahatin işlendiği tarihteki bedelinin azlığı nedeniyle verilecek ceza üçte birden yarıya kadar indirilecek.

Kripto varlıklara ait şahsi sorumluluk

Kripto varlık hizmet sağlayıcının zimmet sayılan karar ve süreçler gerçekleştirdiği tespit edilen yönetim kurulu lider ve üyeleri, başka mensupları, hukuken ya da fiilen idare ya da denetimini elinde bulundurmuş olan gerçek kişi ortaklarının müşterilere verdikleri ziyanla sonlu olarak zimmete geçirildiği tespit edilen meblağdan öncelikli olarak karşılanmasını sağlamak gayesiyle şahsi sorumlulukları yoluna gidilerek, Şuranın talebi üzerine direkt şahsen iflaslarına mahkemece karar verilebilecek.

Bu karar ve süreçler üçüncü bireylere menft temini maksadıyla yapıldığı takdirde, menft temin eden bireyler hakkında da temin ettikleri menft üzerinden uygulanacak.

Haklarında şahsi iflas kararı verilenlerin faallerinden nakit olanlar direkt doğruya, olmayanlar ise paraya çevrilmek suretiyle, müşterilerin ziyanlarının ödenmesinde kullanılacak. Etkinlerden öncelikle müşteri ziyanları ödenecek. Müşteri ziyanlarının tamamının karşılanamaması halinde garameten ödeme yapılacak. Müşteri ziyanları büsbütün karşılandıktan sonra artan kısım haklarında şahsi iflas kararı verilenlere iade edilecek.

Kripto varlıkların zimmet cürmüne özel soruşturma usulü

Soruşturma ve kovuşturmalar Konseyin yazılı bildirimi üzerine ya da gecikilmesinde sakınca görülen hallerde resen Cumhuriyet savcılarınca yapılacak ve Şura haberdar edilecek. Müracaat üzerine kamu davası açılması halinde iddianamenin kabulü ile birlikte, bir örneği Heyete bildiri edilecek ve Konsey birebir vakitte “katılan” sıfatını kazanacak.

Kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse, bu karar ilgisine nazaran Konseye ve soruşturmanın tarafı ilgililere bildirim edilecek. Heyet ve ilgililer kendisine bildiri edilen bu kararlara karşı Ceza Muhakemesi Kanunu’na nazaran itiraza yetkili olacak.

Tanımlanan zimmet hatasına ilişkin davalar, fiilin işlendiği yerin bağlı olduğu ilin ismiyle anılan 1 numaralı ağır ceza mahkemelerinde görülecek. Gerekli görülen yerlerde Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Yargıçlar ve Savcılar Kurulunca buna misal kabahatlere bakmak üzere o yerlerdeki öbür ağır ceza mahkemeleri de görevlendirilebilecek. Bu hatalardan ötürü mahkum olanlar, Hazineye olan borçları ve tazminatları ödemediği ya da bu borçlar ve tazminatlar malvarlıklarından tahsil olunamadığı sürece, bunlar hakkında şartlı salıverilme kararları uygulanmayacak.

Her yıl platformların bir evvelki yılki faiz gelirleri hariç tüm gelirlerinin yüzde biri Sermaye Piyasası Kurulu, yüzde biri de blokzincir ve ilgili bilişim teknolojilerinin geliştirilmesinde kullanılmak üzere TÜBİTAK bütçesine ilgili yılın mayıs ayı sonuna kadar ödenerek gelir olarak kaydedilecek. Buna nazaran yapılacak tahakkuk ve ödemelerle ilgili başka temeller SPK tarafından belirlenecek.

Kripto varlık hizmet sağlayıcılara ait geçiş hükümleri

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kripto varlık hizmet sağlayıcılığı fliyeti yürütenler, yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde, Şuraca belirlenecek evraklarla Konseye müracaatta bulunarak, ikincil düzenlemelerde öngörülecek kuralları sağlayarak fliyet müsaadesi almak üzere gerekli müracaatları yapacaklarına ya da müşteri hak ve menftlerini ziyana uğratmadan üç ay içerisinde tasfiye kararı alacaklarına ve tasfiye sürecinde yeni müşteri kabul etmeyeceklerine dair bir beyan sunmak zorunda olacak.

Kanunun yürürlüğü sonrasında fliyete başlamak isteyenler fliyetlerine başlamadan evvel Konseye müracaatta bulunarak ikincil düzenlemelerde öngörülecek koşulları sağlayarak fliyet müsaadesi almak üzere gerekli müracaatları yapacaklarını beyan edecek.

Tasfiyeye gitmeyi tercih eden yahut belirlenen mühlet içinde Konseye müracaat yapmayan kuruluşlarda hesapları bulunan müşterilerin transfer taleplerinin yerine getirilmemesi müsaadesiz hizmet sağlayıcılığı fliyeti hatasını oluşturacak.

Yurt dışında yerleşik kripto varlık hizmet sağlayıcılar, Türkiye’de yerleşik şahıslara yönelik fliyetlerini Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden üç ay içinde sonlandıracak.

Müşterilerin kripto varlıkları nakde ya da nakdi kripto varlığa çevirebilmelerine ve kripto varlıkların transferinin gerçekleştirilmesine fırsat veren Türkiye’de yerleşik ATM ve üzere elektronik süreç aygıtlarının fliyetleri Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden üç ay içinde sonlandırılacak; fliyetini sona erdirmeyan ATM’ler mahallin en büyük mülki yönetim amirinin bildirimi üzerine işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ait mevzuatta belirlenen yetkili yönetimler tarafından kapatılacak.