“Enflasyonun tedavisi herkes için adil değil ama çözüme gereksinim var”

Türkiye’de iktisadın inançlı bir geleceğe demir atabilmesi için, iktisat biliminin gerçekleriyle uyumlu bir teşhis ve bu teşhise yönelik bir tedavi devri içinde olunduğunu lisana getiren İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Lideri Erdal Bahçıvan, İSO Meclisi’nin 2024 yılı Temmuz ayı olağan toplantısında konuştu.

Bahçıvan, daha evvel iktisatta rasyonaliteden çıkılması halinde finansal istikrarın bozulacağını, yüksek enflasyon belası ile yine karşılaşacağımızı, bunun tedavisinin de çok ağır bir tedavi olacağını her fırsatta ortaya koyduklarını söyledi ve “Tabii ki bugün içinde bulunduğumuz durumun tedavi sistemlerinin herkes için adil olduğunu kimse savunamaz. Lakin yaşadığımız irrasyonel sürecin de sürdürülemez olduğunu ve acil bir tahlile ihtiyacı olduğunu kimse inkâr edemez” dedi.

Ekonomik rasyonaliteden bir defa daha kopmamanın, sabır göstermenin tüm taraflar için çok değerli olduğunu lisana getiren Erdal Bahçıvan, “Önümüzde çok kuvvetli bir süreç var. Yürürlüğe girmiş olan ekonomik programın kesinlikle başarılı olması gerekiyor” diye konuştu.

Enfasyonun çözülmesi gereken en büyük sorun haline geldiğini tabir eden Bahçıvan, “Bu noktaya nasıl gelindiğini hepimiz çok yeterli biliyoruz. 2021 yılının ikinci yarısından itibaren iktisat siyasetlerinde rasyonellikten uzaklaşıldı. Büyümenin niteliği ikinci plana atıldı. Yüksek büyümenin neredeyse tek gaye olarak görülmeye başlandığına daima birlikte şahit olduk. Biz İSO olarak bu yaklaşımın ekonomimizin hayrına olmadığını birden fazla vakit olduğu üzere, o günlerde de her platformda lisana getirdik” dedi.

“Tedavi formülleri herkes için adil değil”

Ekonomide rasyonaliteden çıkılması halinde finansal istikrarın bozulacağını, yüksek enflasyon belası ile yine karşılaşılacağını, bunun tedavisinin de ağır bir tedavi olacağını her fırsatta ve net bir formda ortaya koyduklarını lisana getiren Erdal Bahçıvan, “Tabii ki bugün içinde bulunduğumuz durumun tedavi usullerinin herkes için adil olduğunu kimse savunamaz. Lakin yaşadığımız irrasyonel sürecin de sürdürülemez olduğunu ve acil bir tahlile ihtiyacı olduğunu kimse inkar edemez. Kaybolan inancın, istikrarın, kaybolan kredibilitenin tekrar oluşması ismine her kesim mlesef bir bedel ödeyecek. Bugün gerçek dal, sanayi kesimi, nedeni kendisi olmayan bu ağır devrin tedavisine dönük getirilen tahlilin en büyük zorluğu ve zahmetini çekmektedir” diye konuştu.

“Alım gücü düşen çalışan kesitin fiyat artışı beklentisi ile üreticinin karşılatığı maliyetler nedeniyle kâr marjı baskısı ayna anda yaşanıyor”

2023 ortalarına gelindiğinde Türkiye’de iktisat siyaseti çerçevesinde bir olağanlaşma sürecinin kaçınılmaz hale geldiğinin altını çizen Erdal Bahçıvan, “Bugün çok şükür iktisadımızı tekrar rasyonel bir çizgiye taşıma gayreti içinde olan kararlı bir takım var. Bu istikametteki uğraşların sonuç vermesi elbet vakit alacaktır. Hepimizin bir manada sabır ve gerilim testi olarak gördüğüm bu süreçten muvaffakiyetle çıkmaya çok ihtiyacı var. Zira tüm kesitler için çok kıymetli bir belirsizlik ve kaygı kaynağı olan enflasyon, bugün geldiği nokta prestijiyle ekonomik bir sorun olmanın ötesinde sosyolojik bir meseleye da dönüşmüş durumda. Bir tarafta hayat pahalılığı nedeniyle alım gücü zayıflayan çalışan bölümün haklı yüksek fiyat beklentileri, öbür tarafta artan girdi maliyetleri nedeniyle üreticilerin karşılaştığı kâr marjı baskısı birebir anda yaşanıyor. Elbet bu durum, önümüzdeki periyodun sıcak gündem hususlarından biri olacaktır. Bu sıcak sürece değinirken, ekonomik rasyonaliteden bir defa daha kopmamanın, sabır göstermenin tüm taraflar için çok değerli olduğunu da bilhassa vurgulamak istiyorum.”

KDV, “Şüpheli alacak” mantığıyla sarfiyat yazılmalalı

Konuşmasında Türkiye’nin önünde çok güçlü bir gayret süreci olduğunu belirten Erdal Bahçıvan, yeni vergi düzenlemelerine değinerek, “Sanayimizi ilgilendiren mevzuat düzenlemelerinde birçok vakit savunduğumuz istişare sürecinin, son vergi tasarısında gereğince işlemediğini gördük.” dedi ve bu bahiste da şunları söyledi:

Gerek yerli gerekse memleketler arası yatırımların artması ve sürdürülebilirliği için verilen teşvikler ve bu teşviklerin yatırım sonrasında yatırımcı aleyhine değişmemesi büyük değer taşımakta.

Kurumlar vergisi uygulaması da bu teşvikler ortasında çok kıymetli yer tutmakta. Geçmiş yıllarda oranı sıkça değiştirilen kurumlar vergisi için yeni tasarıda, indirim ve istisnalar düşülmeden evvelki kurum çıkarının yüzde 10’undan az olamayacağı gibisi yepisyeni bir kriter getiriliyor. Yapılacak bu ve üzere değişiklikler yatırımlar için gerekli olan inanç ve öngörülebilirliği olumsuz etkileyecektir.

Tasarıdaki bir öteki düzenleme de devreden KDV ile ilgili. Vergi tasarısı, beş takvim yılı mühletince indirim yoluyla giderilemeyen katma kıymet vergisinin masraf olarak yazılabileceğini karara bağlıyor. Bu düzenleme, İstanbul Sanayi Odası tarafından uzun müddettir gündeme getirilmekte olan devreden KDV’nin şirketlerimiz üzerinde oluşturduğu yükün artık kamu tarafından da kabul edilmesi açısından değerli. Lakin devreden KDV meblağının sarfiyat olarak yazılabilmesi endüstrimizin çok uzun müddettir katlandığı finansman yükünü azaltmayacak ve hak kaybına neden olacaktır. Endüstrimizin süreksiz olarak devlete verdiği bu borcun, kuşkulu bir alacak mantığıyla sarfiyat olarak yazılmasına yönelik bu yaklaşımı ilkesel olarak da kabul etmemiz mümkün değil. Bu türlü bir uygulamanın benzerinin çağdaş hiçbir ülkede olmadığını da düşünüyoruz. Münasebetiyle, uzun yıllardır indirilemeyen KDV’nin işletmelerimiz üzerinde oluşturduğu finansman yükünün azaltılması ve işletmelerin nakit finansman muhtaçlığının karşılanması emeliyle, devreden KDV fiyatının, Avrupa ülkelerindeki uygulamalara paralel bir halde mükellefe iade edilmesi ve sürecin kolaylaştırılmasına yönelik düzenlemeler yapılmalıdır.”

Bahçıvan son olarak “Yürürlüğe girmiş olan ekonomik programın kesinlikle başarılı olması gerekiyor. Ülkemizin tekrar güç, vakit ve kaynak israfına dayanacak gücünün olmadığı bir gerçek. Bizler bu süreçte sanayicilerimizin ve üretim hayatımızın problemlerini ve bunlara dair tahlilleri birçok vakit olduğu gibisi söz etmeye devam edeceğiz” dedi.