TCMB’den dezenflasyon sürecinde çıktı açığı analizi

“Çıktı açığı gözlenebilir bir değişken değil”

Çıktı açığı, enflasyonist baskılar ve buna dair şekillendirilen para siyaseti açısından çok kıymetli bir gösterge olmakla birlikte, gözlenebilir bir değişken değil. Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) kapsamında fiili üretim ve büyüme bilgileri gözlense de potansiyel üretim düzeyinin ve bundan ötürü potansiyel büyümenin ne olduğunu direkt ölçmek mümkün değil. Bu nedenle, çıktı açığının çeşitli formüller kullanılarak iddia edilmesi gerekiyor.

TCMB, bu çıktı açığı ya da çıktı fazlasını takip etmek için üç ana başlık altında toplanan göstergerlerden faydalanıyor. Bunlardan birincisi istatistiksel filtreleme metodu, ikincisi öncü göstergeler içinden kullanılan bir bilgi serisi ve son yaklaşım ise yarı yapısal genel istikrar modelleri üzerinden çıktı açığı serileri türetmeye dayanıyor.

Tüm bu yaklaşımlar çerçevesinde, 29 Kasım’da açıklanan 3. çeyrek GSYİH datalarını de içerecek formda kestirim edilen serilerin son devir gelişmeleri, göstergelerin genel olarak daha ölçülü bir talep görünümüne işaret ettiğini ortaya koyuyor. İstatistiki filtrelemeye dayalı tüm göstergeler negatif bölgede ağırlaşırken, anket bazlı göstergenin müspet bölgede aşağı istikametli bir seyir halinde olduğu görülüyor. İki göstergesinin negatif bölgeye geçtiği anlaşılan yarı yapısal modeller bazlı kümede da aşağı istikametli gidişat sürüyor.

TCMB Blog sayfasındaki yazısında, Kazdal değerlendirmelerini şöyle sürdürdü;

“Bilindiği üzere, siyaset faizi 2023 Haziran-2024 Mart ortasında kademeli olarak yükseltilirken, sıkı duruş makroihtiyati önlemlerle desteklenip nakdî transfer güçlendirildi. Model ortalamalarını TCMB’nin son sıkılaştırma döngüsüne girdiği ilgili periyot prestijiyle incelediğimizde, çıktı açığının 2023 yılı ikinci çeyreğinde ulaştığı yüksek olumlu düzeylerden giderek gerilediğini görüyoruz. Bu gerilemenin, nakdî sıkılaşmanın gecikmeli tesirleriyle son devirde belirginleştiği de görülmekte. Başka yandan, farklı tekniklerden elde ettiğimiz söylediği kelam edilen göstergelerin azami ve taban bedellerinden oluşan kestirim bandının, aşağı istikametli daha geniş olduğu gözleniyor. 2023’ün son çeyreğinde takip ettiğimiz 8 göstergeden yalnızca biri negatif düzeydeyken 2024 3. çeyrek prestijiyle 6 gösterge negatif düzeye gelmiş durumda.

Sonuç olarak, yakın periyoda ait göstergeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, talebin yavaşlamaya devam ederek enflasyondaki düşüşü takviye veren düzeylere geldiğini ima ediyor. Sıkı para siyaseti sonucunda sürecek olan iç talepteki dengelenme ve önümüzdeki periyotta negatif seviyelerde gerçekleşeceği öngörülen çıktı açığı, dezenflasyon sürecinin çok kıymetli bir bileşeni olacak.”