TCMB’den blog yazısı: Yabancı para kredilerde son dönem eğilimler

Merkezin Güncesi’nde, “Yabancı Para Kredilerde Son Periyot Eğilimler” başlıklı bir tahlile yer verildi.

Analizde, “Kredilerin gelişimi ve kompozisyonu, iç talep şartları, fiyat istikrarı ve makro finansal istikrar açısından değer taşımaktadır. 2018 yılı sonrası azalan yabancı para (YP) krediler son periyotta artış eğilimine girmiştir. Bu artış sonrasında TCMB, sıkı para siyaseti duruşunu takviye veren ek sıkılaşma adımları atmış ve 23 Mayıs 2024 tarihinde yatırım hariç YP kredilerde aylık yüzde 2 büyümenin aşılması durumunda zarurî karşılık tesisi uygulamasını devreye alarak YP kredilere yönelik sınırlama getirmiştir. Bu yazıda YP kredilerde son periyottaki artışın dinamikleri incelenmekte, kredi vadelerindeki gelişmeler arz/talep taraflı faktörlerle tahlil edilmektedir.” tabiri kullanıldı.

Geçen yılın ikinci yarısından itibaren başlayan mali sıkılaştırma döngüsünde TL ve YP kredi faiz oranları ortasındaki farkın açıldığı belirtilen tahlilde, “İyileşen kur beklentilerinin de katkısıyla firmaların YP cinsi kredi talebi canlanmıştır. Tıpkı periyotta bankaların milletlerarası piyasalardan borçlanma şartları düzgünleşmiş ve yurt dışı YP borçların kesimin toplam yükümlülükleri içindeki hissesi artmıştır. Artan sermaye ve efektif girişleri ile kapatılan TCMB taraflı swap süreçleri sonucunda bankaların YP likidite konumu güçlenmiştir. Bahse mevzu arz ve talep istikametli bileşenler YP kredileri desteklemiştir.” değerlendirmesinde bulunuldu.

Kredilerin gelişiminde büyüme suratının yanı sıra vade kompozisyonunun da finansal istikrar açısından ehemmiyet taşıdığı tabir edilerek şu bilgiler verildi:

“Uzun vadeli krediler daha çok yatırım emelli kullanılmakta ve firmaların iş ve finansal çevrimlerden kaynaklı kredi standartlarında yaşanabilecek değişimlerden daha az etkilenmesini sağlayarak finansal istikrarı desteklemektedir. Bahse bahis periyotta ise YP kredilerdeki artışa karşın vadelerin kısaldığı dikkati çekmektedir. Bu durum, tarihî olarak yatırım ve proje finansmanı gayesiyle kullandırılan YP kredilerin son devirde işletme sermayesi finansmanı gayesiyle kullandırıldığını ima etmektedir. Bu eğilimin temel sürükleyicisini belirleyebilmek gayesiyle banka ve firma seviyesinde bir bilgi seti kullanılmıştır.

Firma talebinin denetim edildiği modelde arz istikametli faktörlere odaklanılmıştır. Sonuçlar, YP kredi fiyatı ile yurt dışı YP fonlamanın hissesi ve Döviz likiditesi ortasında müspet bir bağa işaret etmektedir. Öteki yandan, YP kredi vadesi ile yurt dışı YP fonlamanın hissesi ortasında olumlu, döviz likiditesi ortasında ise negatif bir alaka bulunmaktadır. Öbür bir tabirle, yurt dışı YP fonlama hissesi yüksek olan bankaların daha fazla ve daha uzun vadeli YP kredi verdiği görülmektedir. Yurt dışı YP fonlama oranı 1 puan arttığında bankaların YP kredi fiyatı yüzde 0,8, vadesi yüzde 0,7 artmaktadır. Ancak bir evvelki ay döviz likiditesi daha yüksek olan bankaların daha kısa vadeli olarak daha fazla YP kredi verdiği dikkati çekmektedir. Döviz likiditesi oranı 1 puan arttığında bankaların YP kredi fiyatı yüzde 3,6 artarken, vadesi yüzde 1,5 kısalmaktadır.”

Küresel likidite gelişmelerine ve sermaye akımlarına hassaslığını sınırlamak gayesiyle çekirdek dışı YP yükümlülüklerin vadesinin uzamasının ve bankaların yurt dışından daha uzun vadeli borçlanmasının daha düşük mecburî karşılık oranları ile desteklendiği belirtilen tahlilde, bulguların, zarurî karşılık uygulamasının yurt içi YP kredilerin vadesine yansıdığına ve yurt dışından daha fazla borçlanan bankaların daha fazla YP krediyi daha uzun vade ile verdiğine işaret ettiği bildirildi.

Ayrıca, sonuçların son devirde kısalma eğiliminde olan YP kredi vadesinde bankaların döviz likiditesi kaynaklı gelişmelerin sürükleyici olduğunu ima ettiği belirtilen tahlilde, bankaların artan döviz likiditesinin, daha fazla ve daha kısa vadeli YP kredi arzına neden olduğunun görüldüğü vurgulanarak şunlar kaydedildi:

“Özetle, YP kredilerin meblağı ile yurt dışı borçlanma ve döviz likiditesi ortasında olumlu bir bağ varken, YP kredi vadelerinin kesimin güçlenen döviz likiditesiyle kısaldığı görülmektedir. Ayrıyeten firmaların artan döviz kuru riski de finansal istikrara yönelik potansiyel risk teşkil etmektedir. Bu kapsamda, YP kredilerin yatırım hedefli ve uzun vadeli kullanımı bahse bahis risklerin orta-uzun vadede yönetilmesi için büyük kıymet arz etmektedir. Mayıs ayında getirilen YP kredi düzenlemesinde iki yıldan uzun vadeli yatırım kredilerinin istisna tutulması da bu hedefe hizmet etmektedir.”

– Merkezin Güncesi

Merkezin Güncesi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası bünyesindeki araştırmacı ve uzmanların tahlil ve yorumlarını içeren bir blog olarak kullanılıyor.

Blogda, makroekonomi ve merkez bankacılığı mevzularında yazılar ile Bankanın resmi bağlantı araçları kaynak alınarak hazırlanmış metinlere yer veriliyor.

Blogda yer verilen görüşler müelliflere ilişkin olurken, bu görüşler, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının ya da çalışanlarının görüşlerini temsil etmeyebiliyor.