Sokak hayvanları yasası, komisyonda kabul edildi

Kanun teklifiyle, Hayvanları Müdafaa Kanunu’nda değişikliğe gidilecek. Buna nazaran, Kanun’un maksatlarına “insan, hayvan ve etraf sıhhati gözetilmek kaydıyla” tabiri eklenecek.

Sahipsiz hayvanlara ait yürütülecek çalışmalarda, tereddüde mahal verilmemesi, kedi ve köpeklerin sahipli hayvan statüsüne alınabilmesi için Veteriner Hizmetleri, Bitki Sıhhati, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığı veri tabanına kaydedilmesi mecburiliği bulunduğundan “sahipli hayvan” ve “sahipsiz hayvan” kavramları açık bir biçimde tanımlanacak.

Uygulamada tereddüde mahal verilmemesi gayesiyle ve Kanun’daki “yakala-kısırlaştır-sal” metodunun kaldırılması nedeniyle hayvan bakımevi tarifinde ahenk değişikliği yapılacak. Hayvan bakımevinin tarifi, “Bakanlıktan müsaade alınmak suretiyle kurulan ve hayvanların sahiplendirilinceye kadar barındırıldığı ve rehabilite edildiği bir tesis” halinde değiştirilecek.

Sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların hayvan bakımevlerine toplanması ve buralarda rehabilite edilerek sahiplendirilinceye kadar bakılacak olması sebebiyle bakımevleri dışında bir hayvana bakmanın onun yasal vazifesini alarak sahiplenilmesi suretiyle mümkün olabileceği unsuru kabul edilecek. Kanun’un unsurları ortasında yer alan “Evcil hayvanlar, tipine has hayat koşulları içinde yaşama özgürlüğüne sahiptir. Sahipsiz hayvanların da sahipli hayvanlar gibisi ömürleri desteklenmelidir” sözü yürürlükten kaldırılacak.

Hiçbir maddi yarar ve menft amaçladığı gütmeksizin, yalnızca insani ve vicdani sorumluluklarla, sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanları sahiplenmek isteyen ve Kanun’da öngörülen şartları taşıyan gerçek ve hukuksal bireylerin teşviki ve bu kapsamda eş güdüm sağlanması temel olacak.

Yerel idareler, gönüllü kuruluşlarla iş birliği içerisinde, sahipsiz hayvanların sahiplendirilinceye kadar bakılmaları için hayvan bakımevleri kurarak onların bakımlarını ve tedavilerini sağlayacak, eğitim çalışmaları yapacak.

Hayvan bakımevlerine alınan hayvanlardan rehabilite edilen köpekler sahiplendirilinceye kadar bu yerlerde barındırılacak. Hakikat ve aktüel bilgi sağlanabilmesi amacıyla hayvan bakımevlerine alınan hayvanlar Tarım ve Orman Bakanlığı veri sistemine kaydedilecek.

Teşvik ve idari tedbirler

Bakımevine alınan köpeklerden insan ve hayvanların hayatı ve sıhhati için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları denetim edilemeyen, bulaşıcı ya da tedavi edilemeyen hastalığı bulunan yahut sahiplenilmesi yasak olanlarına, Veteriner Hizmetleri, Bitki Sıhhati, Gıda ve Yem Kanunu’nun 9. unsurundaki “Hayvanlara ötenazi yapmak yasaktır. Fakat, hayvanlara acı ve ıstırap çektiren ya da güzelleşme durumu bulunmayan hastalık durumlarında, akut bulaşıcı bir hayvan hastalığının önlenmesi yahut eradikasyonu amacıyla ya da insan sıhhati için risk oluşturan durumlarda, davranışları insan ve hayvanların hayatı ve sıhhati için tehlike teşkil eden ve olumsuz davranışları denetim edilemeyen durumlarda veteriner doktor tarafından ötenazi yapılmasına karar verilebilir. Ötenazi süreci veteriner tabip tarafından ya da veteriner tabip nezaretinde yapılır.” kararları uygulanacak.

Yerel idareler sahipsiz köpeklere ait yürüttüğü iş ve süreçlerde Konut Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Mukavelesi kapsamında gerekli idari önlemleri almaya yetkili olacak.

Hayvanlara yapılacak müdahalenin yalnızca tıbbi münasebetlerle değil Kanunda yer alan öteki istisnai durumlarda da yapılabilmesine fırsat sağlanacak.

“Yerel idareler ismine toplanan sahipsiz hayvanların bakımevi dışında bir yere terk edilmesi ya da bakımevinde barındırılan köpeği bakımevi dışında bir yere bırakmak” fiilleri yasak kapsamına alınacak. Böylelikle sahipsiz hayvanların toplanması, hayvan bakımevlerine götürülmesi ve bu hayvanların sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevi bünyesinde bakılmasına ait kararların uygulanmasının ve mahallî idarelerin vazife ve sorumluluklarını eksiksiz olarak yerine getirmelerinin sağlanması amaçlanacak.

İl Hayvanları Müdafaa Konseyinin misyonları ortasına, sahipsiz hayvanların korunmasına yönelik yürütülen çalışmaların yanı sıra insan, hayvan ve etraf sıhhatini müdafaaya yönelik olarak sahipsiz hayvanlardan kaynaklı problemleri belirlemek ve bu problemlere ait tahlil teklifleri üretmek eklenecek.

Düzenlemeyle başta mahallî idareler olmak üzere başka ilgili kurum ve kuruluşlara yapılacak dayanağın kapsamı genişletilecek. Buna nazaran de insan, hayvan ve etraf sıhhatinin korunması maksadıyla bakımevleri, hastaneler ve ameliyathaneler kurmak; bunlara ait ilaç, alet ve ekipmanları temin etmek ile bakımevlerinde bakım, rehabilitasyon ve sahiplendirme gibisi fliyetleri yürütmek için başta mahallî idareler olmak üzere öbür ilgili kurum ve kuruluşlara teşvik ya da Bakanlıkça uygun görülen ölçülerde mali takviye sağlanacak.

Ödenekler diğer bir maksat için kullanılamayacak

Hayvanları muhafazaya yönelik kararlara ters hareket eden ya da sahiplendiği hayvanların bakımını önemli biçimde ihmal eden yahut onlara ağrı, acı ya da ziyan veren şahısların kontrolle yetkili merci tarafından hayvan bulundurması yasak olacak ve hayvanlarına el konulacak. Kelam konusu hayvanlardan sahiplendirilme niteliği olanlar sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevinde barındırılacak.

Caydırıcılığın sağlanması maksadıyla sahipli hayvanın sahibi tarafından terk edilmesi kabahatine ait idari para cezası hayvan başına 2 bin liradan 60 bin liraya çıkarılacak. Lokal idareler ismine toplanan sahipsiz hayvanları bakımevi dışında bir yere terk eden ya da bakımevinde barındırılan hayvanı bakımevi dışında bir yere bırakanlara ise hayvan başına 50 bin lira idari para cezası verilecek.

Büyükşehir belediyeleri, kent belediyeleri ve nüfusu 25 bini aşan belediyeler, sahipsiz ya da güçten düşmüş yahut tehlike arz eden hayvanların korunması ve sahiplendirilinceye kadar bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması amacıyla hayvan bakımevleri kuracak. Belirtilen hayvanlar, ilgili belediyeler tarafından hayvan bakımevine götürülecek. Hayvan bakımevi kurma zaruriliği olmayan belediyeler ile kent özel yönetimleri, sorumluluk alanındaki bu hayvanları en yakın hayvan bakımevine götürecek.

Belirtilen kaynağı ayırmayan belediye başkanı ve meclis üyeleri ile ayrılan kaynağı hayvan bakımevi kurmak, sahipsiz hayvanları toplamak, rehabilite etmek ya da sahiplendirilinceye kadar bakmak için harcamayan ya da bu kaynağı öbür gayeler için sarf eden belediye başkanı ve belediye yetkililerine 6 aydan 2 yıla kadar mahpus cezası verilecek.

Söz konusu belediyeler 31 Aralık 2028’e kadar belirtilen hayvan bakımevlerini kurmakla ve mevcut bakımevlerinin şartlarını güzelleştirmekle yükümlü olacak.

Belediyeler, 31 Aralık 2028’e kadar hayvan bakımevleri kurmak, rehabilitasyon süreçlerini gerçekleştirmek ve sahipsiz hayvanlara sahiplendirilinceye kadar bakmak için mutlaklaşmış en son bütçe gelirlerinin binde 5’i oranında kaynak ayıracak. Bu oran, büyükşehir belediyelerinde binde 3 olarak uygulanacak. Ayrılan ödenekler öbür bir maksat için kullanılamayacak.

Kedi ve köpek sahipleri, hayvanlarını en geç 31 Aralık 2025’e kadar dijital kimliklendirme teknikleriyle kayıt altına aldırmak zorunda olacak.

Teklifle, sokakta bakıma ve korunmaya ihtiyacı olacak sahipsiz hayvan bulunmaması amaçlandığı için Hayvanları Müdafaa Kanunu’ndaki “yerel hayvan muhafaza görevlileri”ne ait karar yürürlükten kaldırılacak.

Muhalefet milletvekilleri teklifin kabul edilmesine reaksiyon gösterdi.