OECD’den ‘küresel borçluluk’ uyarısı

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) Sermaye Piyasaları ve Finansal Kuruluşlar Dairesi Başkanı Serdar Çelik, sürdürülebilir yatırım araçlarını ve global piyasaları kıymetlendirdi.

Çelik, salgın vaktinde pek çok devletin harcamalar manasında muslukları açmak zorunda kaldığını, bu sayede piyasaların çalıştığını ve işsizlik oranının düzeltilmesine dair pek çok devletin kamu harcamalarını artırdığını söyledi.

Salgın devrinde yapılması gereken müdahalelerin yapıldığını fakat her müdahalenin yan tesirleri olduğunu lisana getiren Çelik, şunları kaydetti:

“O yan etkiyi dünya enflasyon olarak yaşadı. Bugün dünyada enflasyon açısından hava daha olumlu. Yakın vakitte faiz indirimleri başladı lakin biz genelde şu noktaya dikkat ediyoruz, dünyada borçluluk oranları çok yüksek olduğu için hem şirketlerin hem de devletlerin bu durumu dikkatle takip etmesi gerekiyor. Global piyasalar açısından, faizlerin düşmesini beklesek de düşeceği düzey salgın öncesi periyoda kıyasla daha yüksek olacak. Yani istikrara ulaşacağımız nokta, son 10 yılda neredeyse sıfır faizle çok ucuza borçlandığımız devir gibisi olmayacak. Bugünkü düzeylerin altında olsa da daha orta bir düzeyde dengelenecek. Bu da mevcut borçluluk nedeniyle borç ödeme maliyetlerini herkes için artıracak. Devletlerin bütçelerinde kesintiler olacak, şirketler zorlanacak. OECD olarak, bu sürecin yakından izlenmesi gerektiğini düşünüyoruz.”

“Gelişmiş ülkelerde kurumsal yatırımcıların rolü giderek büyüdü”

Çelik, gelişmiş ülkelerde piyasanın büyük bir kısmının kurumsal yatırımcılar tarafından denetim edildiğine işaret etti.

Bu oranın ABD’de yüzde 70-80 civarında olduğunu belirten Çelik, “Kurumsal yatırımcı olarak gördüğümüz emeklilik fonları, yatırım fonlar gibisi aktörlerin rolleri son derece değerli. Hem yatırımcıları yanlışsız yönlendirmeleri hem de yanlışsız yatırımlar yapmaları açısından kritik bir fonksiyon üstleniyorlar.” diye konuştu.

Bugün gelişmiş ülkelerde kurumsal yatırımcıların rolünün giderek büyüdüğünü fakat gelişmekte olan ülkelerde, Türkiye de dahil, bu rolün hala çok düşük düzeylerde olduğunu aktaran Çelik, şöyle devam etti:

“Örneğin, emeklilik sistemlerinin sermaye piyasalarına yatırım oranı düşük. Kurumsal yatırımcılar uzun vadeli ve işi bilen yatırımcılardır ancak gelişmekte olan ülkelerde hisseleri yüzde 20’nin altında. Bu durum aslında, büyük bir potansiyele de işaret ediyor. Biz daha fazla kurumsal yatırımcının olduğu ve bunların sermaye piyasaları aracılığıyla daha fazla yatırım yaptığı bir modeli tavsiye ediyoruz.”

“Sürdürülebilir tahvillerin daha yeterli işlemesi için yapılması gereken çok şey var”

Çelik, sürdürülebilir tahvillerin farklı çeşitlere ayrıldığını, son 2-3 yılda bu tahvillerin evvelki periyoda kıyasla 4-5 kat büyüdüğünü söz etti.

Sürdürülebilir tahvil ihraçlarının devletler dahil 1 trilyon dolara yaklaştığını anlatan Çelik, şu bilgileri paylaştı:

“Bu ihraçların yarısına yakını şirketler, geri kalanı ise devletler tarafından gerçekleştiriliyor. Pazar aslında büyüyor fakat hala tahvil piyasasının yüzde 10 gibisi küçük bir kısmını oluşturuyor lakin büyüme potansiyeli yüksek. Sürdürülebilir tahviller, iklim ve öbür toplumsal bahislerle uğraşta önemli bir araç olup, çok kıymetli bir finansman sağlıyor. Ayrıyeten hem yatırımcılar hem de şirketler açısından daha net planlama yapılmasını mümkün kılıyor.

OECD olarak yaptığımız çalışmada, sürdürülebilir tahvillerin daha uygun işlemesi için yapılması gereken çok şey olduğunu gördük. Bilhassa, şirketlerin verdikleri tabirleri tutup tutmadıklarına dair bir yaptırımın olmaması bir zayıflık olarak öne çıkıyor. Sonuçta, şirketler bu parayı iklim yatırımlarında yahut güç kullanımını düzeltmede kullanacaklarına dair kelam veriyorlar lakin bu kelamların tutulmamasının bir yaptırımı yok. Bu, çok değerli bir eksiklik. Bir öbür zayıflık ise kâfi proje olmamasından kaynaklanıyor. Birden fazla tahvil ihracında, şirketler bu parayı çevresel olmayan projelere yahut mevcut projelerin prefinansmanında kullanıyor. Örneğin, 1 milyar dolarlık bir ihraç yapıldığında, bu paranın ne kadarının yeni projelere ayrıldığı konusunda önemli soru işaretleri var.”