“Maliyetlerdeki artış ve kurun yeteri kadar artmaması bütün firmaları zorladı”

SUN Tekstil Yönetim Kurulu Lideri Elvan Ünlütürk Bloomberg HT’de İstek Maliki’nin konuğu oldu. Ünlütürk’ün öne çıkan sözleri şunlar oldu:

Geçen yılla kıyasladığımız vakit satışlarımızda yüzde 20’nin üstünde TL bazında bir artış var, kârlılığımızda çift haneli sayılarda bu da bizi çok keyifli ediyor. Lakin bölüm sıkıntı günlerden geçiyor, Sun Dokumacılık tarafında ise biz önümüzdeki günlerde bu başarıyı devam ettireceğimizi düşünüyoruz. Fiyat tespit raporunda da belirttiğimiz gibisi 2024’ü 250 milyon euro civarında öngörmüştük lakin bunun da üzerinde 300 milyon eurolar düzeyinde bir ciro ile bitireceğimizi öngörüyoruz.

2024’te Kesimi Zorlayan Faktörler

Bizi en başta zorlayan faktör maliyet artışlarıydı. En değerlisi de işçi maliyetinin artışıydı, biliyorsunuz geçen sene 2023’te kurdaki artış yaklaşık yüzde 60’lara vardı, 2024’te ise bu sayı yüzde 15’lere geriledi. Enflasyon olarak baktığımızda ise, enflasyon ağustos ayı itibariyle yüzde 52’ler düzeyinde, yani kurdaki artışla enflasyondaki artış ne yazık ki çok istikrarsız olduğu için maliyetler ve işçi sarfiyatları bilhassa çok arttığı için tüm firmalarda bu tabi maliyetlerin artmasına yol açtı. Bilhassa fiyat tutturma konusunda zorlanmaya başladık.

İkinci büyük maliyet artışı, nakliyedeki artışlar oldu. Burada ana neden tabi yakıt fiyatlarındaki artıştı, iki sene içinde 14 liralardan 45 liralara gelen bir maliyetten bahsediyoruz. Tabi tekrar birebir vakitte nakliyede de bir işçi masrafı arttığı için bu da maliyet artışına tesir etti. Yani ana temel husus maliyetlerdeki artış ve kurun yeteri kadar artmamış olması bütün firmaları zorladı.

SUN Dokumacılık’ta 2022’nin başında bizim ortalama kişi maliyetimiz dolar bazında 956 dolardı, bugün itibariyle 2203 dolar. Tabi bu durumda birtakım firmalar doğal olarak öbür ülkelerde daha ucuz işgücünü kullanarak alternatif yaratmaya çalışıyorlar aslında.

Türkiye’de verimlilik yüksek ancak öteki ülkelerde verimlilik düşük. Ülkelerin birçok siyasi bakımdan istikrarsız olabiliyor, yani aslında alternatif yaratmak ismine bir şirketin tedarik ağını güçlendirmek ismine öbür ülkelere yatırım yapması yanlış değil.

Şirketler fiyat tutturamadıkları için satış yapamıyorlar, bunun üstüne bir de finansal olarak kredi borcunuz varsa zati biliyorsunuz kredi faizleri de çok yüksek, bu türlü olunca işinizi de döndürme talihiniz pek olmuyor ne yazık ki.

Her şeye karşın Türkiye’de çok önemli manada bir dokuma altyapısı var ve başarılı olan şirketler de var. Bir manada bir konsolidasyon oluyor o yüzden ümitsiz değilim. Dal toparlanacak ve daha düzgün olacak diye düşünüyorum.

Sektörde İhracat Performansı

2024’te birinci 8 aya baktığımızda toplam ihracat arttı aslında ancak hazır giysi ve dokumacılığı konsolide ettiğimizde biz bunun yüzde 8 gerisindeyiz. Fakat tekrar de Türkiye’nin en büyük 3. en büyük ihracatçı bölümünden bahsediyoruz. Avrupa’da da bilhassa orta büyüklükteki markalarda bir eliminasyon süreci var, Türkiye’de de mesela bu orta büyüklükteki markalara ihracat yapan çok fazla firma var. O yüzden bizim bu orta büyüklükteki firmaları daha destekliyor olmamız gerekiyor. İhracatçı daima kur artsın diyor lakin bu da bir kısır döngüye dönüşüyor, enflasyonu tetiklemeden nereye kadar gidebiliriz kısmı değerli.

Ben aslında kamu tarafından bir kaç tane atak olabilir diye düşünüyorum; artık Döviz dönüşüm dayanağı var, getirdiğiniz dövizi TL’ye dönerken devlet size yüzde 2 takviye sağlıyor, bu hoş bir şey tabi tahminen bu oran artırılabilir. Bu yüzde 3 ya da yüzde 3,5’a gelse ihracatçı için güzel bir takviye olur.

Eximbank kredileri verilirken faizler evvelden kesiliyor daha sonra sayı ihracatçıya veriliyor, bu aslında bir vadeye yayılsa çok daha yardımcı olur. Yani yalnızca kurları artırarak değil öteki tahlillerle de ihracatçıya dayanak olunabilir.

Lüks Marka Yaratmak

Şimdi gaye hacim yaratmak mı yoksa lüks marka yaratmak mı? Bunların hepsi devlet siyaseti bence. Sanırım Türk kültürü, kültürel birikim daha o basamağa gelmedi. Tahminen de mevcut markaların oralarda daha başarılı olup, bundan da cüret alan öteki yatırımcıların ve yaratıcı insanların yola çıkması lazım. Bu imkanların yaratılması lazım.

Sektörde Sürdürülebilirlik

Bir kere sürdürülebilir üretim yapacağım diyorsanız sürdürülebilir hammadde kullanmanız gerekiyor. Biz SUN Dokumacılık olarak yüzde 63 oranında sürdürülebilir materyaller kullanıyoruz. Lakin 2030’a kadar da bunu yüzde 100’e getirmek gibisi bir maksadımız var. Avrupa Birliği’nin de yeşil mutabakatla birlikte bir sürü regülasyonu geliyor. Bunun da en değerlilerinden biri kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması yapmanız gerekiyor. Yani sizin yaptığınız eserin topluma ve etrafa ne kadar tesiri olduğunu şeffaf bir formda raporlamanız gerekiyor.