“Irak-Türkiye petrol boru hattında ‘maliyet’ anlaşmazlığı”

Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani maliyet konusundaki uyuşmazlıklar nedeniyle Irak-Türkiye petrol boru sınırının fliyete geçmesinin ertelendiğini belirtti.

Bağdat’ta Bloomberg International’a konuşan Başbakan “Bağdat, ülkenin kuzeyinde fliyet gösteren memleketler arası petrol şirketlerinin üretimi için ne kadar ödeyeceği konusunda anlaşamadı. Federal hükümetin bütçesi üretirken her varil için 8 dolar ödemeye müsaade verirken Irak Kürt Bölgesel İdaresi ise şirketlere 26 dolar ödüyor” diye konuştu. Yaşanan uyuşmazlık, bölgede petrol üretimine darbe vururken boru sınırının tekrar fliyete geçmesini de geciktirdi.

Günde yaklaşık yarım milyon varil petrolün piyasaya sürüldüğü Irak-Türkiye petrol boru sınırında fliyetlerin durdurulması, milyarlarca dolarlık gelir kaybına neden oluyor. Lakin boru çizgisinin açılması, acil finansal muhtaçlıklar nedeniyle OPEC+ üretim limitine bağlı kalmayan ve çok üretimi telafi edeceğini tekraren söyleyen Irak için ikileme neden olabilir. Üretim limitine uyulmaması, OPEC+’nın fiili lideri Suudi Arabistan ile tartışma konusu haline geldi. Sudani “Kullanıcılar ve üreticilerin çıklarlarını dengelemek için OPEC kararlarına uymaya ve fiyatları muhafazaya kararlıyız.” dedi.

Ankara-Erbil ortasında 2014’te imzalanan petrol ihraç kontratının Bağdat’ın haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle Milletlerarası Tahkim tarafından verilen tazminat cezasının akabinde, Kerkük-Ceyhan boru sınırından petrol sevkiyatı geçen yıl Mart ayında durdurulmuştu.

Türk hükümeti ise Ekim ayında boru çizgisinin tekrar başlamaya hazır olduğunu bildirmişti.
Ancak Şirketlere maliyetler için fiyat ödenmesi konusunda mali ve tüzel sıkıntılar ortaya çıktı:
Uluslararası firmalar Eylül 2022 ile Mart 2023 ortasındaki üretim için 1 milyar dolarlık geçmiş borçlarını da talep etti.

İhracatın durdurulmasıyla şirketler lokal bazda ham petrol üretimi yapıyor. Iraklı yetkililer, bu üretimin OPEC kotasına uyma konusunda sorun yarattığını bildirmişti. Bloomberg tarafından derlenen datalara nazaran Irak günlük 4 milyon varil olan üretim limitini aşarak geçen ay 4,32 milyon varil üretim yaptı. Ülkenin Aralık ayından itibaren üretim limitlerini kademeli olarak artıracağı belirtiliyor.

Sudani ülkede yıllardır süren savaşın üretime ziyan vermesi nedeniyle uzun vadede üretimi artırmayı hedefliyor. Ağustos ayında güç devi BP, Kerkük’te üretim artışını desteklemek için mutabakat imzaladı. Irak ayrıyeten yakıt ithalatını azaltmaya yardımcı olmak için hasarlı rafinerileri onarıyor ve geliştiriyor.

Başbakan “Son 40 yıldır yaşanan savaşlar nedeniyle Irak doğalgaz ve petrol açısından sahip olduğumuz zenginliği gerçek formda kullanmakta geç kaldık. Şu Anda sahip olduğumuz zenginlikleri nasıl tesirli bir biçimde kullanabileceğimize bakıyoruz.” tabirini kullandı..

Sudani, idaresinin petrol dışı kesimi canlandırmak için Irak’taki petrol gelirlerinin yaklaşık yüzde 40’ını yatırım olarak kullanmayı düşündüğünü söyledi. Sudani Irak’ın güneyindeki Basra kentinden Türkiye’ye ve oradan da Avrupa’ya uzanan planlı bir ticaret koridorunun ülkesi için “bir rüya” olduğunu kelamlarına ekledi.