“Influencer” reklamları Ticaret Bakanlığı radarında

Ticaret Bakanlığı’na bağlı olarak fliyet gösteren Şura, toplumsal medya platformları üzerinden yapılan reklamları tahlil etti.

Mevzuatta “sosyal medya etkileyicisi” olarak tabir edilen “influencer”ların fliyetlerinin denetlenmesi hedefiyle Reklam Özdenetim Kurulu görevlendirilmiş ve Toplumsal Medya Reklamlarının Yapay Zeka ile Taranması Projesi Mart 2022’de başlamıştı.

Projeyle influencer paylaşımlarının reklam olduğunun açık ve anlaşılır halde söz edilmeme oranı yüzde 57’den yüzde 11’e düştü.

Kurulun gerçekleştirdiği çalışmalar sonucu tüketicilerin son devirlerde toplumsal medya reklamlarına ait farkındalığının artmasıyla bu bahiste yapılan müracaat sayısında da artış gerçekleşti.

Uzmanlar tarafından tüketici şikayetleri incelenerek müracaat koşullarını sağlayanlar değerlendirmeye alındı. Konseyin terslik gördüğü hallerde de gerekli idari yaptırımlar uygulandı.

50 toplumsal medya hesabına yaptırım

Kurulca, influencerlara bu yılın birinci 6 ayında 39 durdurma cezası, 11 durdurma ve idari para cezası uygulanmasına karar verildi. Durdurma cezası yaptırımı ile mevzuata muhalif gerçekleştirilen reklamların düzeltilmesi ya da kaldırılması istendi.

Mevzuata karşıt paylaşımın haksızlık içeriği, tekrarı, takipçi sayısına bağlı tesir alanının büyüklüğü ve influencerların paylaşımdan elde ettiği menft ve ekonomik durumu gibisi ögeler dikkate alınarak, Heyetçe durdurma ve idari para cezaları bir ortada da uygulandı.

Geçen yıl için mevzuata muhalif reklam yapan bir influencer hakkında uygulanan idari para cezası 347 bin 128 lira iken bu meblağ yine değerleme oranında artırılarak 2024’te 550 bin 59 lira oldu.

Geçen yıl 5 influencera 1 milyon 352 bin 808 lira idari para cezası uygulandı. Bu yılın birinci 6 ayında ise 11 influencera 5 milyon 35 bin 994 lira idari para cezası uygulanmasına karar verildi. Böylelikle, 1,5 yıllık periyotta toplam 6 milyon 388 bin 802 lira para cezası kesildi.

2023’te toplam 77 toplumsal medya hesabına idari yaptırım uygulanırken bu sayı 2024’ün birinci yarısında 50’ye ulaştı. Influencerlarca yapılan paylaşımlarda bir markaya ilişkin eser ya da hizmet reklamının yapıldığı lakin bunun açık halde reklam olduğunun belirtilmediği ya da örtülü tanıtım yapıldığı gerekçesiyle idari yaptırım uygulandı.

Bunun yanı sıra kimi paylaşımlarda, sıhhat beyanı içeren tabirlerin olması, klinik, hastane, doktor benzeri sağlık hizmetlerine yönlendirmesi, reklamı yasak eserlerin tanıtımının yapılması, kozmetik eser tarifini aşan sözlerin kullanılması, destek edici besin reklamında mevzuata ters tabirlerin yer alması gibisi münasebetlerle de kimi influencerlara idari yaptırım uygulanmasına karar verildi.