IMF ve Dünya Bankası toplantılarına savaş damga vurdu

Küresel finansın karar vericileri, geçtiğimiz hafta boyunca Orta Doğu’daki savaşın yarattığı arz şokları ve yükselen enerji fiyatlarıyla sarsıldı.

Reuters’ın derlemesine göre toplantılardan çıkan temel sonuç, jeopolitik krizlerin çözümünde artık ABD liderliğine “mutlak garanti” gözüyle bakılmadığı ve küresel kurumların bu tür şokları hafifletme kapasitesinin sınırlarına dayandığı oldu.

Ekonomik senaryolar Hürmüz’e bağlı

Piyasalardaki kısa süreli iyimserlik, Cumartesi günü deniz trafiğine yönelik yeni saldırı haberleriyle yerini karamsarlığa bıraktı.

Suudi Arabistan Maliye Bakanı Muhammed Al-Jadaan, tablonun netleşmesi için tek bir şart sundu: Tankerler, makul sigorta maliyetleriyle boğazdan özgürce geçmeye başlamadan ve enerji fiyatları fiziksel olarak düşmeden ekonomik görünümde bir iyileşme öngörmüyorum. Senaryoyu değiştirecek tek şey, suların yeniden açılmasıdır.

Büyüme tahminlerinde “resesyon” sinyali

IMF, 2026 yılı için küresel büyüme tahminini, en iyimser senaryo altında %3,1’e çekti. Ancak Fon, bu rakamın bile güncelliğini yitirdiğini ve küresel ekonominin %2,5’lik “olumsuz büyüme senaryosuna” doğru sürüklendiği uyarısında bulundu. Dünya Ekonomik Görünümü raporuna göre, savaşın uzaması küresel ekonomiyi resesyona itebilir.

ABD politikaları daha çok sorgulanıyor

Atlantic Council Uluslararası Ekonomi Başkanı Josh Lipsky, küresel finansal kararların artık IMF ve Dünya Bankası kampüsünde alınmadığına dikkat çekti.

Lipsky’ye göre, 2020’deki pandemi ve 2022’deki Rusya işgalinden bu yana devam eden şok dalgaları, ülkelere ABD’nin artık uluslararası düzenin “generali” olmadığını ve her zaman çözüm sunmayacağını öğretti.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Körfez’deki kesintiler nedeniyle yaşanan gübre kıtlığına karşı G20 ülkelerini koordineli aksiyona çağırsa da, uzmanlar bu hamlenin Kuzey Yarımküre’deki ekim sezonu için çok geç kaldığını vurguluyor.

Avrupa ve gelişmekte olan ülkelerden tepki

Toplantılarda, özellikle Avrupalı yetkililerin kapalı kapılar ardında ABD’ye “boğazı açmak için daha somut adımlar atılması” yönünde baskı yaptığı bildirildi.

Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure, “Bu çatışmanın düğümü Hürmüz Boğazı’dır. Boğazın açılmasına ihtiyacımız var ama ne pahasına olursa olsun değil,” diyerek diplomatik hassasiyete işaret etti.

Tayland Başbakan Yardımcısı Ekniti Nitithanprapas, krizin fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmak için bir fırsat olduğunu belirterek, Trump’ın enerji ajandasının aksine yenilenebilir enerjiye yöneleceklerini açıkladı.

Lesotho Maliye Bakanı Retselisitsoe Adelaide Matlanyane, küçük ve savunmasız ekonomilerin bu ardı arkası kesilmeyen şoklar altında nefes alacak vakit bulamadığını ve borç yönetiminin imkansız hale geldiğini ifade etti.

IMF ve Dünya Bankası, enerji şokundan en ağır darbeyi alan gelişmekte olan ülkelere destek olmak amacıyla toplam 150 milyar dolarlık yeni finansman taahhüdünde bulundu.

Kurumlar ayrıca, ülkeleri petrol stoklamamaları ve geniş kapsamlı yakıt sübvansiyonlarından kaçınmaları konusunda uyardı.