İmalatta bozulma 7. ayda da sürdü, üretim 6 ayın en düşük hızında

İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) anketinin Ocak 2024 devri sonuçları açıklandı.

Eşik paha olan 50,0’nin üzerinde ölçülen tüm sayıların kesimde güzelleşmeye işaret ettiği anket sonuçlarına nazaran, 2023 Aralık’ta 47,4 olan manşet PMI, Ocak 2024’te 49,2’ye yükselerek fliyet şartlarındaki bozulmanın hafiflediğine işaret etti. Manşet PMI son dört ayın en yüksek bedeline ulaşsa da üst üste yedinci ay 50 eşik pahanın altında kaldı.

Fliyet şartlarında olumsuz seyrin hafiflemesiyle uyumlu bir biçimde, üretimdeki azalış son altı ayın en düşük suratında ölçüldü. Anket iştirakçilerine nazaran ocak ayında talep kırılganlığını korumakla birlikte birtakım güzelleşme işaretleri de gösterdi. Yeni siparişlerde daralma eğiliminin yedinci aya ulaşması, talepte devam eden kırılganlığı doğrulayan bir öteki gelişme oldu. Yeni ihracat siparişleri de yavaşladı, lakin söylediği kelam edilen yavaşlama epey ölçülü seviyede gerçekleşti. Yeni siparişlerdeki zayıflamaya bağlı olarak firmalar satın alma fliyetlerini ve stoklarını da azalttı. Bununla birlikte, istihdam aralık ayındaki hudutlu artışın akabinde yeni yılın birinci ayında yatay seyretti.

Enflasyon son beş ayın en yüksek seviyesinde

Ocak’ta girdi maliyetleri enflasyonu bariz bir formda ivmelenerek geçen yılın Ağustos ayından bu yana en yüksek seviyede gerçekleşti. İştirakçilerin çok kıymetli bir kısmı taban fiyat artışının tesirlerine işaret ederken hammadde maliyetlerindeki yükseliş ile liradaki bedel kaybının da fiyat baskılarına katkı yaptığı belirtildi.

Bunun sonucu olarak, imalatçılar kendi satış fiyatlarını da bariz bir süratte artırdı ve enflasyon son beş ayın en yüksek düzeyine ulaştı. Aralıkta yavaşça kısalan tedarikçilerin teslim müddetleri Ocak ayında uzama kaydetti. Kimi anket iştirakçilerine nazaran teslimat sürelerindeki artış Kızıldeniz’deki gelişmelerin yol açtığı sevkiyat gecikmelerinden kaynaklandı.

Veriler yıla âlâ bir başlangıç yapıldığını gösteriyor

İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI anket dataları hakkında değerlendirmede bulunan S&P Küresel Market Intelligence İktisat Yöneticisi Andrew Harker, şunları söyledi:

“Ocak ayına ait PMI dataları, dalda yavaşlama eğiliminin hafiflediği istikametinde olumlu sinyaller verdi. PMI ile resmi sanayi üretim dataları ortasındaki tarihi ilgi, yıla uygun bir başlangıç yapıldığını gösteriyor. Bununla birlikte imalatçılar için hala birtakım zorluklar kelam konusu. Maliyet enflasyonundaki süratli ivmelenme, kesin eser fiyatlarının yüksek oranda artmasına yol açarak talebi sınırlayıcı tesir yaptı. Öte yandan, Kızıldeniz’deki nakliye sıkıntıları, 2023’ün sonlarında güzelleşme gösteren tedarik zincirlerinde tekrar aksamalara yol açtı.”

Talep ve üretzim baskı altında

İstanbul Sanayi Odası Türkiye Sektörel PMI raporu ham unsur maliyetlerindeki yükseliş ve liradaki kıymet kaybının yanı sıra taban fiyat artırımının da tesiriyle yılın başında enflasyonun keskin bir biçimde hızlandığına işaret etti. Talep ve üretimin baskı altında kaldığı ocak ayında büyüme sırf kimyasal, plastik ve kauçuk dalı ile hudutlu oldu. İstihdam tarafında ise daha olumlu gelişmeler öne çıktı ve on daldan beşi çalışan sayılarını artırdı. Ocak ayında girdi maliyetleri imalat sanayi genelinde bariz artışlar kaydetti. Metalik olmayan mineral eserler hariç tüm bölümlerde enflasyon ivme kazandı. En keskin fiyat artışı kara ve deniz taşıtlarında kaydedilirken en düşük enflasyon ise ana metallerde gerçekleşti. Ocakta satış fiyatlarındaki en süratli artış da yeniden kara ve deniz taşıtlarında gerçekleşti ve bu kesimde enflasyon son beş ayın en yüksek düzeyine ulaştı. En yavaş artış ise metalik olmayan mineral eserlerde ölçüldü. Sonuncu eser fiyatları tüm dallarda aralık ayına nazaran daha süratli arttı.

İmalatçılar 2024 yılının başında şiddetli bir talep ortamıyla karşı karşıya kaldı. Kimyasal, plastik ve kauçuk eserleri hariç tüm kesimlerde yeni siparişler yavaşlama kaydederken en sert düşüşün yaşandığı kesim ise giysi ve deri eserleri oldu. Dış talep tarafında ise daha olumlu bir tablo ortaya çıktı. Dört kesimde yeni ihracat yeni siparişleri artış gösterirken en süratli genişleme makine ve metal eserlerinde gerçekleşti. Ocak ayında toplam yeni siparişlerde olduğu gibisi üretimde de büyüme kimyasal, plastik ve kauçuk bölümü ile hudutlu kaldı. Üretimdeki en bariz yavaşlama ise metalik olmayan mineral eserlerde kaydedildi. Takip edilen on bölümden yarısı yeni yıla istihdamını genişleterek başlangıç yaptı. Besin eserleri son dört ayda birinci kez çalışan sayılarını artırdı. Buna karşılık en bariz istihdam kaybı ise giysi ve deri eserleri firmalarında görüldü.

10 bölümden yedisinde teslimat mühletleri uzadı

Ocak ayında Kızıldeniz’de yaşanan meselelere bağlı olarak ortaya çıkan gecikmelerin tesiriyle, rapor kapsamındaki on daldan yedisinde tedarikçilerin teslimat mühletleri uzadı. Teslimat müddetlerinde en bariz artış kimyasallar, plastik ve kauçuk eserlerinde görüldü. Teslimatlardaki gecikmeler, satın alma fliyetlerindeki genele yayılı azalmaya karşın gerçekleşti. Takip edilen on kesimden sekizinde satın alma hacmi geriledi.