AB’nin elektrik sektörü emisyonlarında rekor düşüş

Uluslararası güç niyet kuruluşu Ember’in, AB ülkelerinin 2023’teki elektrik üretim ve talep bilgilerini tahlil ettiği Avrupa Elektrik Değerlendirmesi raporu yayımlandı.

Buna nazaran, AB ülkelerinin kömürden elektrik üretimi 2023’te yıllık bazda yüzde 26 azalarak 333 teravatste geriledi ve bugüne kadarki en düşük düzeyini gördü. Böylelikle kömür, geçen yıl AB elektrik üretiminin yüzde 12’sini karşıladı.

Doğalgazdan elektrik üretiminde ise yüzde 15 ile 1990’dan beri yıllık bazdaki en büyük düşüş görüldü. Doğalgazın AB’nin elektrik üretimindeki hissesi 2023’te yüzde 16,8 oldu.

Fosil yakıtlardan toplam elektrik üretiminin geçen yıl yüzde 19 azalmasıyla bu kaynaklar birinci kez AB elektriğinin üçte birinden daha azını sağladı.

Rüzgarın hissesi birinci sefer doğalgazı geride bıraktı

Rüzgar güç geçen yıl AB’nin elektrik üretiminin yüzde 17,6’sını karşılayarak, birinci sefer doğalgazı geride bıraktı. Güneş gücünün toplam elektrik üretimindeki hissesi da yüzde 9,1 oldu.

Rüzgar ve güneş gücü, 2023’te AB elektriğinin yüzde 26,7’sini üreterek birinci kere dörtte teğin üzerine çıktı.

Hidroelektrikten üretim ise 2022’deki düşük düzeylerinden toparlanarak geçen yıl AB elektriğinin yüzde 11,8’ini sağladı, nükleer güç ise toplam elektriğin yüzde 23’ünü oluşturdu.

Böylece, yenilenebilir güç kaynaklarının AB’nin elektrik üretimindeki toplam hissesi yüzde 44 ile rekor kırdı.

Rüzgar ve güneş gücü başta olmak üzere yenilenebilir güç kaynaklarının hissesindeki artış ve fosil yakıtlardan elektrik üretimindeki keskin azalmaya bağlı olarak, AB’nin elektrik üretim kesiminden kaynaklanan emisyonlarda yüzde 19 ile kayıtlardaki en büyük düşüşü sağladı.

Yenilenebilir güç kaynaklarındaki büyümeye ek olarak, elektrik talebindeki gerileme de fosil yakıtlardan üretimin azalmasına katkı sağladı. AB’nin elektrik talebi 2023’te evvelki yıla nazaran yüzde 3,4 düştü. Bu gerilemenin üçte birinden fazlası sanayi bölümünün elektrik tüketiminde görüldü.

Ember’in tahliline nazaran, AB pak bir güç sistemine gerçek ilerliyor, fakat AB amaçları için yenilenebilir güç kaynaklarının daha süratli yaygınlaşması gerekiyor.

AB maksatlarına ulaşmak için rüzgar ve güneş gücündeki büyümenin hızlanmasına ihtiyaç duyuluyor. AB’nin REPowerEU planı, rüzgar ve güneş gücünün elektrik üretiminde 2023’te yüzde 27 olan hissesinin 2030’da yüzde 55’e çıkarılmasını öngörüyor.

“Rehavete kapılmanın vakti değil”

Ember Avrupa Program Yöneticisi Sarah Brown, rapora ait değerlendirmesinde, AB’nin güç dalının büyük bir değişimin ortasında olduğunu tabir ederek, “Belkemiğini rüzgar ve güneş gücünün oluşturduğu bir sistem ortaya çıktıkça fosil yakıtlar birden fazla vakit kinden daha küçük bir rol oynuyor. Güç krizi ve Rusya’nın Ukrayna’yı işgali kömür ve gazın yine canlanmasına yol açmadı. Kömür kullanımdan kalkmak üzere, rüzgar ve güneş gücü geliştikçe gaz da en son bir düşüşe geçecek. Lakin, rehavete kapılmanın vakti değil. AB’nin fosil yakıtların risklerinden arınmış bir sistem yaratmak için rüzgar, güneş ve esnekliği süratle devreye sokmaya odaklanması gerekiyor” sözlerini kullandı.

Ember Global Yöneticisi Dave Jones, ise elektrifikasyonun daha fazla ısı pompası, elektrikli araç ve elektrolizörle gerçekleştikçe, AB’nin elektrik talebinin artacağı yeni bir periyoda gireceğine işaret ederek, “Güvenli bir iklim için gereken emisyon kesintilerini sağlamak, yenilenebilir güç kaynaklarının bu talep artışına ayak uydurmasını gerektirecek” değerlendirmesinde bulundu.

Avrupa Parlamentosu Lider Yardımcısı Martin Hojsik de Avrupa iktisadının fosil yakıtlardan pak güce geçiş yapmakta olduğunu lisana getirdi.

Bazı ülkelerin toplumsal ve ekonomik bir imkan olarak daha fazla rüzgar ve güneş gücü kullanmak için yarıştığını kaydeden Hojsik, “Özellikle Orta ve Doğu Avrupa’daki öbür ülkeler bu hususta geride kalıyor ve bu fırsatı kaçırma tehlikesiyle karşı karşıya. Kıtanın rekabet gücü tehlikede. AB, yalnızca güç dönüşümünün yararlarından yararlanmak için değil, tıpkı vakitte ithal fosil yakıtlarla ilgili güvenlik risklerinden korunmak için de bir bütün olarak ve süratli bir biçimde pak güce geçişi sağlamalıdır” ikazında bulundu.