AB: Çin ile ayrışmak yerine riskleri azaltmalıyız

Von der Leyen, Avrupa Parlamentosu (AP) Genel Şurasında AB’nin Çin ile bağlarında dengeli bir strateji geliştirmesi konusunda düzenlenen oturumda konuştu.

Nisan başında Çin’e Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile eş vakitli düzenlediği ziyaretinden edindiği izlenimlere değinen von der Leyen, bu ülkenin tarihine, kültürüne ve toplumuna hayranlık duyduğunu söyledi.

Von der Leyen, ziyaretin Brüksel’in bildirisini Pekin’e iletmek için yararlı olduğunu, yanlış anlamaları azaltarak diplomasi yoluyla riski azaltma eforlarının temel bir kesimi olarak görülmesi gerektiğini anlatarak “Pekin’de ekonomik, toplumsal, siyasi ve bilimsel bağlarımızı koparmak istemediğimizi belirttim.” dedi.

AB Kurulu Lideri von der Leyen, Çin ile “ayrışmak” yerine, bağlantıların birtakım değerli ve hassas kısımlarını riskten arındırmak için çalışmaya muhtaçlık olduğuna işaret etti.

Siyasi gerginlikler

Bunun başlangıç noktasının Çin ile bağlantılarda riskler ve fırsatların net biçimde belirlenmesi olacağının altını çizen von der Leyen, Çin’in genel stratejik duruşunun son yıllarda sertleştiğini, bunun örneklerinin Güney ve Doğu Çin Denizi ile Hindistan hududunda görüldüğünü söyledi.

Von der Leyen, Çin’in bu bölgelerdeki tavrının AB’nin ortaklarının yasal çıkarlarını direkt etkilediğini belirterek Tayvan konusunda AB’nin duruşunu şöyle anlattı:

“AB’nin tek Çin siyaseti uzun müddettir devam ediyor. Tayvan Boğazı’nda daima olarak barış ve istikrar davetinde bulunduk. Statükonun bilhassa güç kullanarak tek taraflı değiştirilmesine şiddetle karşı çıkıyoruz.”

İnsan hakları ihlalleri

AB Komitesi Lideri, “Tam da Çin askeri duruşunu artırırken Sincan’daki (Uygur Özerk Bölgesi) derin telaş verici ve ağır insan hakları ihlalleri hakkında konuşmaktan asla çekinmemeliyiz.” dedi.

Çin’in kimi taktikler uyguladığını söz eden von der Leyen, “Sadece insan hakları ihlallerini lisana getirdikleri için Çin Komünist Partisi tarafından haksız yere yaptırım uygulanan AP üyeleriyle dayanışmamı söz etmek istiyorum. Çin, ‘reform ve açılım’ çağından, ‘güvenlik ve kontrol’ çağına hakikat ilerliyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Ekonomik ilişkiler

Çin’in günümüzde aktif bir ekonomik güç ve global bir oyuncu olduğunu ve gelecek yılları şekillendirecek ileri teknolojilerin birçoklarında öncü pozisyona geldiğini belirten von der Leyen, “Bu memleketler arası ve ekonomik durum ve kendi çıkarlarımız, Avrupa’nın Çin ile ilgilerini yönetmesini daha da kıymetli hale getiriyor.” dedi.

Çin ile münasebetlerde risklerin ve fırsatlar olduğuna işaret eden von der Leyen, “Avrupa için Çin’le ayrışması geçerli, tercih edilen yahut pratik bir seçenek değildir.” sözünü kullandı.

“Çin, son 1 yılda ekonomik ve ticari baskı siyasetini artırdı.” diyen von der Leyen, ülkenin açık pazar ve hür ticaret mantığından uzaklaşıp güvenliğe öncelik verdiğini söyledi.

Von der Leyen, “Çin, açıkça dünyaya bağımlılığını azaltırken dünyanın kendine bağımlılığını artırma siyaseti izliyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Çin’in bunu kritik ham hususlar, yenilenebilir güç, yapay zeka, kuantum hesaplama ve biyoteknoloji üzere alanlarda uygulandığına işaret eden von der Leyen, ülkeye yönelik ekonomik ve güvenlik sınamalarına uygun bir yaklaşım geliştirilmesi gerektiğini anlattı.

Von der Leyen, “Çin, birçok alanda güçlü bağlarımız olan hayati bir ticaret ortağıdır. Çin’le günlük ticaretimiz 2,3 milyar euroyu buluyor. Ticaretimizin birden fazla karşılıklı yarar sağlamaya devam ediyor. Lakin bağımızın şeffaflık, öngörülebilirlik ve mütekabiliyet temelinde yine dengelenmesine acil muhtaçlık var.” dedi.

Çin’le rekabeti eşit koşullar altında yapmak istediklerini anlatan von der Leyen, Çin’in desteklemelerini şeffaf yapması ve fikri mülkiyet haklarına hürmet göstermesi gerektiğine işaret etti.

Von der Leyen, ticaret ve yatırımların ekonomik ve ulusal güvenlikleri için risk oluşturduğu kimi alanlar olduğunu hatırlatarak Çin’in askeri ve ticari dallarını açıkça birleştirdiğini belirtti.

“Gelecekteki Çin stratejimizin merkezi ekonomik olarak risk azaltmak olmalıdır.” diyen von der Leyen, Avrupa’nın kendi dayanıklılığını ve bağımsızlığını artırmasının kıymetine işaret etti.

Von der Leyen, güç, sıhhat, ilaç, besin güvenliği ve savunma kabiliyeti hususlarında Avrupa’nın sağlam ve bağımsız olmasının ehemmiyetini vurguladı.

AB’nin mevcut ticari savunma araçlarını kullanma konusunda daha yavuz olması gerektiğini söz eden von der Leyen, birtakım kritik bölümlerde Avrupa şirketlerinin sermayelerinin, uzmanlığının ve bilgisinin sistemik rakiplerinin askeri ve istihbarat yeteneklerini güçlendirmek için kullanılmasını önlemeleri gerektiğini anlattı.

Von der Leyen, bu mevzuda gelecek aylarda yeni bir ekonomik güvenlik stratejisi hazırlayacaklarını belirterek AB ülkelerinin Çin stratejisi konusunda bölünmeden birlikte hareket etmesinin kıymetine vurgu yaptı.