TÜİD: Altındaki fiyat farkı mücevher ihracatını bitirdi

İhracatın daralması başta olmak üzere mücevher kesiminde giderek büyüyen meseleler, takı üreticilerini ve ihracatçılarını bir ortaya getirdi. Yaklaşık 100 üretici ve ihracatçı, meselelerin daha fazla kangrenleşmeden tahliline katkı sunmak için TÜİD’i kurdu. TÜİD’in Kurucu Başkanlığına ise mücevher dalının duayen ismi, Roberto Bravo Yönetim Kurulu Lideri Mustafa Kamar seçildi.

“Stratejik bir hamelye dünya lideri olduk”

Mustafa Kamar, TÜİD Lideri kimliğiyle düzenlediği birinci basın buluşmasında müvecher kesiminin son 20 yıllık gelişimi ve bugün yaşanan problemlerle ilgili değerlendirmelerde bulundu. Türkiye’nin 2003 yılında dünya mücevher ihracatından yalnızca binde 5 hisse aldığını hatırlatan Kamar, şöyle devam etti:

“Hükümetimize kesimin potansiyelini, dünya pazarlarında bizi bekleyen fırsatları, ısrarla ve tesirli sunumlarla anlattık. 2004’te Mücevher İhracatçıları Birliği kuruldu. Tekrar o yıllarda stratejik bir atakla Türkiye’nin mücevherde dünya pazarlarında başkan olmasına karar verildi. Bu amaç doğrultusunda işleyiş hızlandırıldı, Dahilde Sürece Rejiminde (DİR) düzenleme yapıldı, fuar teşvikleri getirildi. Tüm bu teşvikler sayesinde 2020’de kesimin dünya pazarından aldığı hisse yüzde 10’a yaklaştı. İtalya’yı geride bıraktık. Ortadoğu ve Orta Asya’nın cash and carry pazarını ele geçirdik. Birçok yabancı firma Türkiye’de mağaza açtı. ‘Laleli ihracatı’ dediğimiz cash and carry ticareti de yeniden bu devirde oluştu. Dal 10 milyar doları ihracattan, 10 milyar doları da turiste ve Laleli’den yapılan satışlardan olmak üzere toplamda 20 milyar dolarlık yüksek katma kıymetli ihracat hacmine ulaştı.”

“Altın çağ kota ile sona erdi”

Mustafa Kamar, Türkiye’de mücevher ihracatının ‘altın çağı’ olarak isimlendirilebilecek periyodun, Ağustos 2023’te gereğince tartışılmadan alınan bir kararla sona erdiğini bildirdi. İktisat idaresinin cari açığı kapatmak için Ağustos 2023’te altına kota getirdiğini hatırlatan Kamar, şunları söyledi:

“Verilere baktığımızda altın ithalatında son beş yıldır büyük bir artış olduğunu görüyoruz. Fakat bu artışın sorumlusu biz değiliz. Her şeyden evvel Merkez Bankası isabetli bir kararla son yıllarda agresif bir altın alım siyaseti izliyor. 2022’de 19 milyar dolarlık toplam altın ithalatının 8 milyar dolarlık kısmını, 2023’te ise 29 milyar dolarlık ithalatın 10 milyar dolarlık kısmını Merkez Bankası gerçekleştirdi. Başka taraftan enflasyonist ortamda tasarrufları altında kıymetlendirme isteği, EYT nedeniyle piyasaya giren para ve jeopolitik riskler hane halkının altına talebini artırıyor. Örneğin Darphane 2022’de 60 ton altın işleyip 17 milyon adetin biraz üzerinde sarrafiye üretimi yapmıştı. 2023’te ise 223,6 ton altın işlenerek 30,3 milyon adet sarrafiye üretildiğini görüyoruz. Merkez Bankası’nın aldığı, Darphane’nin işlediği altın ölçüsü artarken üretim ve ihracatta kullanılan altın azalıyor. 2022’de 185,1 ton olan mücevher ihracatımız 2023’te 173,3 tona geriledi. Bilgilerden de anlaşılacağı gibisi altın ithalatının artmasında üretici ve ihracatçıların hissesi bulunmamakla birlikte kota uygulaması nedeniyle bilhassa KOBİ ölçeğindeki firmalarımız büyük bir mağduriyet yaşıyor. Dala kulak vermeden, çabukla getirilen kota uygulamasıyla imtiyazlı pozisyona gelen ve sayıları 10-15’i geçmeyen firmaya servet transferi başladı.

“Altını 3-4 bin dolar daha değerliye alıyoruz”

Altını milletlerarası piyasaya nazaran 3-4 bin dolar daha değerliye mal ettiğimiz için kaçakçılık 35 yıl sonra yine hortladı. Çabucak her gün medyada akla hayale gelmeyen usullerle yapılan altın kaçakçılığı haberleriyle karşılaşıyoruz. Kaçakçılığın artması ve suistimaller yüzünden gerçek ihracatçılar gümrüklerde hatalı muamelesine tabi tutulup üzere görülmemiş pürüzlerle karşılaşıyor. 15-20 yıllık kuvvetli bir çabayla İtalya’dan aldığımız üretici liderliğini, Dubai’den kaptığımız cash and carry pazarını kaybettik. Bütün bu gelişmelerle birlikte üretim ve ihracatımız önemli oranda geriledi. Biz mücevher ihracatını kıymet üzerinden değil kilogram bazında kıymetlendiriyoruz. Üretimin ve ihracatın daralmasıyla birlikte çok sayıda atölye kapısına kilit vurdu. Talebe yetişmek için bir vakitler iki üç vardiya ile çalışan KOBİ seviyesindeki onlarca ihracatçımız kepenk kapatma ve emekçi çıkarma noktasına geldi.”