Horasis Başkanı Richter: Türkiye ekonomisi için iyimseriz ancak zamana gereksinim var

DİLAN ERDEMİR

Artan jeopolitik gerilimler, ABD seçimleri, resesyon telaşları ve global iklim krizi global iktisada yönelik riskleri arttırırken, gelişmiş iktisatların muhafazacı siyasetlere yönelmesi, gelişmekte olan ve gelişmemiş ülkeler üzerinde risk yaratıyor.

Gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan pazarlar ortasında temasları teşvik ederek iş birliği sağlamayı hedefleyen ve bağımsız bir milletlerarası fikir kuruluşu olan Horasis ise mevcut konjektürde çok değerli bir rol üstleniyor. Global ticaretteki görünüme ait Bloomberg HT’nin sorularını yanıtlayan Horasis Başkanı ve Davos eski yöneticisi Frank Jürgen-Richer, dünyanın şu an tehlikeli bir dönemeçten geçtiğini lakin optimist olmak için de sebepler olduğunun altını çizdi.

“Türkiye hâlâ şiddetli bir ömür maliyeti kriziyle gayret ediyor”

Türkiye yönelik sermaye girişi beklentilerini paylaşan Richer, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek önderliğindeki iktisat grubunun iktisada istikrar kazandırma konusunda yabancı yatırımcıları umutlandırdığını tabir etti:

“Son haberler olumlu. Geçen hafta açıklanan yıllık enflasyon oranları üst üste ikinci kere düşüş gösterdi ve geçen yıl %4,5’lik büyümenin akabinde bu yıl yüzde 3’lük bir GSYH genişlemesi bile olumlu hissetmek için bir neden. Bilhassa de önümüzdeki yıllarda daha güçlü büyüme varsayımları yapılırken. Ülke hala güçlü bir ömür maliyeti kriziyle çaba ediyor ve siyaset yapıcıların nakdî şartları inançlı bir formda gevşetebileceklerine büsbütün ikna olmaları muhakkak vakit alacaktır. Lakin 2025’te birinci faiz indirimi hedefleniyor. Ve yabancı yatırım açısından, otomotiv ve bilgi merkezi yatırımları bu yıl 2-4 milyar dolarlık sermaye akışının artacağı tarafında kestirimler üretiyor. Yılın ikinci yarısında sayıların nasıl görüneceğini beklemek gerekecek, fakat 2025 için çok daha olumlu kestirimler şimdiden mevcut”

“Türkiye hâlâ güçlü bir ekonomik büyüme sergiliyor”

Geçtiğimiz yıl Gaziantep’te düzenlenen Horasis Global Toplantısı’nda Türkiye’nin dayanıklılığı ve global ticaretteki stratejik konumununun vurgulandığının altını çizen Richter, “Türkiye hala güçlü bir ekonomik büyüme sergiliyor” dedi.

“Türkiye’nin ticaret potansiyeli, Avrupa, Asya ve Orta Doğu’nun kesişim noktasındaki eşsiz pozisyonu göz önüne alındığında birçok vakit büyük olmuştur. Dünyanın 19. en büyük iktisadı olarak, Türkiye hala güçlü bir ekonomik büyüme sergiliyor ve büyük iç pazar, girişimcilik ruhu ve yetenekli iş gücü gelecekteki büyüme için sağlam bir temel sağlıyor. Enflasyon zorlukları var, evet, ancak hükümetin Ar-Ge, dijital dönüşüm ve Sanayi 4.0 teşebbüslerine odaklanması, Türkiye’nin önde gelen bir global iktisat olma vdini destekliyor. Türkiye altyapı ve teknolojiye yatırım yapmaya devam ettiği sürece, potansiyelini gerçekleştirmeye hazır olduğunu düşünüyorum”

“Gelişen ülkeler durumu daha şiddetli hissediyor”

Dünya artık karmaşık ve tehlikeli bir dönemeçten geçiyor. Burada geniş bir ağ oluşturan jeopolitik tansiyonlar, ekonomik bozulmalar ve sosyopolitik değişimler mevcut. Pandeminin akabinde, Rusya-Ukrayna savaşı jeopolitik durumu daha da kötüleştirdi ve tedarik zincirlerini tekrar alt üst etti. Savaş, güç ve besin piyasalarında büyük bir şok yaratarak arzı azalttı ve fiyatları fırlattı. Bildiğiniz üzere, Avrupa bilhassa bu duruma karşı savunmasız kaldı ve Almanya’nın iktisadı bu yılın ikinci çeyreğinde tekrar daraldı. Birebir vakitte, besin güvenliğini tehdit eden, göçü artıran ve toplumları istikrarsızlaştıran eşi üzere görülmemiş bir kriz olan iklim değişikliği ile karşı karşıyayız. Gelişmekte olan ve az gelişmiş ekonomiler tüm bu durumu şiddetle hissediyor. Onlar için, enflasyon, tedarik zinciri bozulmaları ve iklim kaynaklı felaketlerin dalgalanma tesirleri bir felaket manasına geliyor.

“İyimser olmak için nedenler var”

Küresel iktisatta optimist olmak için hala sebepler olduğunu lisana getiren Richter, proaktif bir yaklaşım sergilenmesi gerektiğini söyledi:

“Piyasalar üzerindeki son panik havasına karşın en azından global iktisat açısından optimist olmak için nedenler var. Birçok büyük merkez bankası geçen yıl faiz artışlarıyla enflasyon oranlarını denetim altına almakta başarılı oldu ve ekonomistler ortasında bu yıl ve gelecek yıl için optimistlik artıyordu. Fakat global topluluk, bütünsel ve sistem düzeyinde yaklaşımlar benimsemelidir. Popülizmin ve itimat erozyonunun, kamuoyunun toplumsal gereksinimlerin karşılanmasındaki başarısızlıklara verdiği yansılar olduğunu anlamamız değerlidir. Proaktif bir yaklaşım benimsememiz gerekiyor ve bu, ekonomik modellerimizi temelinden tekrar tasarlamayı, sürdürülebilirliği, kapsayıcılığı ve uzun vadeli dayanıklılığı ön planda tutmayı gerektiriyor. Hükümetlerin, işletmelerin, sivil toplumun ve akademinin bir ortaya gelmesini gerektiren çok taraflı bir yaklaşım kuraldır. Lakin bu türlü uğraşların meyvelerini görüyorum ve sağlam, kapsayıcı ve yetenekli bir global iktisat inşa edebileceğimize inanıyorum.”

“ABD seçimlerinin global ticarete tesirleri büyük olacak”

ABD seçimlerinin global ticarete tesirinin büyük olacağını ifade eden Horasis Başkanı Richter şöyle konuştu:

“Son bir aydaki haber döngüsünün ne kadar baş döndürücü olduğunu hepimiz gördük ve çok fazla varsayımda bulunmanın ne kadar akla yatkın olduğundan emin değilim. İşler çok süratli değişebilir ve birçok faktör devreye girebilir. Lakin, sonuçlar ne olursa olsun, global ticaret için tesirleri büyük olacaktır. Bir yandan, ABD seçimleri korumacılığa eğilimli bir liderlikle sonuçlanırsa, daha fazla tarife ve ticaret manisi ile memleketler arası bağlantılar gerilebilir. ABD’nin büyük bir global ekonomik oyuncu olması nedeniyle, başka ülkelerin emsal muhafazacı tedbirler almasıyla bir dalgalanma tesiri görebiliriz. Dünyanın birçok yerinde korkulan şey bu. Seçim sonuçlarının daha parçalanmış bir global ticaret sistemine yönelik eğilimleri artırması. Öte yandan, şayet kazanan liderlik ticareti ve çok taraflı iş birliğini desteklerse, bu milletlerarası ticaret muahedeleri, tarife indirimleri ve daha birbirine bağlı bir global ticaret sistemi için sahiden büyük bir imkan olabilir. Bu nedenle, global ticaret için sonuçlar yalnızca seçim sonuçlarına bağlı değil, birebir vakitte siyaset yapıcıların ulusal çıkarlar ile uluslararası iş birliği ortasında nasıl bir tercih yapacağına da bağlıdır. Umut, kim kazanırsa kazansın, ABD’nin global ortaklarla yapan iş birliğine kendini adamasıdır. ABD, iklim değişikliği, teknolojik ilerlemeler ve ekonomik eşitsizlik gibisi ortak zorlukların ele alınmasında liderlik rolünü üstlenirse, öbür ülkeler de katılmaya teşvik edilecektir. Bu durumda bir risk var, lakin seçimlerin ve sonrasının, dünyadaki ülkeleri nitekim rahatlatacak büyük bir potansiyele sahip olduğunu da unutmamalıyız.”

Horasis toplantıları

Horasis olarak düzenledikleri toplantılarda global problemleri ele alarak ülkeler ortası diplomasiyi geliştirmeyi hedeflediklerini belirten Frank Jürgen-Richer, “2005’ten bu yana, Horasis olarak her yıl birkaç yüksek profilli toplantı düzenliyoruz ve bunların somut yararlarına şahit olduğumu gururla söyleyebilirim. Bu toplantılar, iş birliğine dayalı diplomasi için çok kıymetli platformlar sunmaktadır. Dünya başkanlarını, siyaset yapıcıları, uzmanları ve iş dünyası önderlerini bir ortaya getirerek, global meseleleri ele almak için eşsiz bir diyalog, bilgi paylaşımı ve ortak anlayış geliştirme fırsatı sağlıyoruz. Dünya, itimat ve şeffaflık için iş birliğine dayalı alanlara ve iklim değişikliği, ekonomik kalkınma ve global sıhhat gibisi mevzuları ele almak için somut adımlar atmaya sahiden bağlı bir enerjik bağlılığa ihtiyaç duyuyor. 25-26 Ekim tarihlerinde, Brezilya’nın Espírito Santo eyaletinin başşehri Vitória’da Global Toplantımızı düzenleyeceğiz. Dünyanın dört bir yanından iştirakçiler orada olacak ve öncelik, münasebet kurma ve itimat oluşturma fırsatları yaratmak olacak. Toplantılarımız, hem kritik global zorlukları ele almakta hem de bölünmeleri köprüleyerek daha istikrarlı ve birbirine bağlı bir global topluluk inşa etmeyi hedeflemektedir” dedi.