Erdoğan: Ekonomide dengelenmeye yönelik politikalar meyvelerini veriyor

“İspanya ve İtalya’ya gerçekleştirdiğimiz ziyaretleri az evvel tamamlamış bulunuyoruz. Bildiğiniz üzere Türkiye-İspanya 8. Hükümetlerarası Tepe Toplantısı vesilesiyle 12-14 Haziran’da Madrid’deydik. Birinci gün İspanya Hükümdarı 6. Felipe ile bir ortaya geldim ve kendisiyle teğe bir bir akşam yemeği, Mehmet Şimşek kardeşimiz de yanımızda olması suretiyle yedik.

Ertesi gün İspanya Hükümet Lideri Sayın Pedro Sanchez’le birlikte başkanlığını yaptığımız “Hükümetlerarası Yüksek Seviyeli Stratejik Kurul Toplantısı”nda bakanlarımızın da iştirakiyle bağlantılarımızı tüm taraflarıyla gözden geçirdik. Münasebetlerimizi tanımlayan kapsamlı paydaşlık temelinde iş birliğimizi derinleştirme tarafında çok kıymetli kararlar aldık. Her iki ülkeden iş adamlarının katıldığı iş forumunun açılışını Sayın Sanchez’le beraber yaptık. Sizler de sanıyorum oradaydınız.

Türkiye ve İtalya’dan yaklaşık 400 iş adamının katıldığı bir buluşma oldu. Tepe sonunda açıkladığımız ortak bildiriyle yeni ticaret hacmi gayemizi 20 milyar dolardan 25 milyar avroya çıkardık. Türlü alanlarda imzaladığımız 12 mutabakatla münasebetlerimizin ahdi yerini güçlendirdik.

Bu ortada TCG Anadolu, İspanya’yla savunma sanayi iş birliğimizin sembolüydü. Şu Anda yaptığımız görüşmelerle birlikte artık bunun bir üst segmentine geçme kararı aldık ve bunun da adımını attık. Aslında proje çalışmalarını Savunma Sanayii Başkanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetleri ismine Deniz Kuvvetleri Komutanlığımız artık yürütüyor.

İspanya, Avrupa Birliği içerisinde Türkiye’nin Avrupa ve Birlik açısından taşıdığı stratejik kıymete vakıf ülkeler ortasında. Hükümet lideri Sayın Sanchez’e tam üyelik sürecimize dair beklentilerimizi ilettik. Değerli dostum Sanchez’le bölgesel hususları da ele aldık. Gazze’de yaşanan katliam gündemimizin birinci sırasındaydı. İspanya’nın Filistin’i tanıma kararıyla ilgili olarak duyduğumuz memnuniyeti yeniden kendisiyle paylaştım. Sayın Sanchez’in tüm baskılara karşın Filistin’in halklı gayretine verdiği dayanak her türlü takdire şayandır. İsrail-Filistin ihtilafının tahlilinde inşallah bundan sonra da İspanya ile dayanışma içinde hareket edeceğiz.

Avrupa Parlamentosu seçimleri, ırkçı ve faşist yapılarla ilgili bizim telaşlarımızı haklı çıkardı. Avrupa’daki Müslümanları ve göçmenleri mlesef daha sıkıntı günler bekliyor. Medeniyetler İttifakı teşebbüsünü hayata geçiren iki ülke olarak, İslam ve yabancı düşmanı akımlara dair ortak kaygılarımızı lisana getirdik. Zati 20’nci yıla giriyoruz ve Medeniyetler İttifakı’nda 20’nci yılla ilgili de müşterek bir hazırlık yapacağız. Gelecek yıl 20’nci yıl dönümüne erişeceğimiz Medeniyetler İttifakı çerçevesinde diyalog ve karşılıklı anlayışa vurgu yapan fliyetler düzenleme imkanlarını da gözden geçireceğiz. 8. Hükümetlerarası Tepe Toplantımızın ve Madrid’deki istişarelerimizin İspanya ile bağlantılarımızın güçlenmesine çok değerli katkılar yapacağına inanıyorum.

Madrid ziyaretimizin akabinde İtalya Başbakanı Sayın Giorgia Meloni’nin davetine icabetle İtalya’ya geçtik. Burada G20 dönem başkanı İtalya’nın evinde düzenlenen Önderler Tepesi’ne iştirak ettik. Görüşlerimizi tepe marjında gerçekleştirilen Afrika ve Akdeniz ile Yapay Zeka ve Güç Bahisli Yüksek Seviyeli Oturum’da mevkidaşlarımızla paylaştık. Bölgemizin karşı karşıya kaldığı çok boyutlu tehdit ve meydan okumalar hakkında fikir alışverişinde bulunduk.

Gazze özelinde mevcut milletlerarası sistemin ve kurumların asli vazifelerini yerine getirme noktasında sınıfta kaldıklarını bir sefer daha açıkça söz ettim. İnsanlığın mazlumların sesine kulak veren çok daha adil bir dünyada yaşamasının mümkün olduğuna işaret ettim. Tepe marjında kimi G7 ve davetli ülke başkanlarıyla ikili görüşmeler de gerçekleştirdim. Tepe hitabında Gazze’de acil kalıcı ateşkes ilan edilmesi ve insani yardımların kesintisiz akışının sağlanması için bir kere daha davette bulundum. Görüşmelerimizin ve aldığımız kararların hayırlara vesile olmasını diliyor, şu anda söylediği kelam sizlere bırakıyorum.”

SORU-CEVAP

Türkiye ile İspanya ortasındaki ticari ve kültürel irtibatlar iki ülke için, bilhassa de Filistin konusunda ortaklaşa takındıkları tutumlar, bütün dünya ve insanlık için ne vadediyor, ne beklemeliyiz?

İsrail’in memleketler arası hukuku hiçe sayan katliamları karşısında İspanya ile hislerimizin çekincelerimizin ve itirazlarımızın ortak olduğunu görmek sevindirici. Özelikle Filistin’in devlet olarak tanınması konusunda İspanya, zifiri karanlıkta insanlık gemisine yol gösteren bir deniz feneri olduğunu kanıtladı. Gerek insanlığın vicdanını harekete geçirici davetleri gerekse cesaretli ve kararlı uygulamaları bunu perçinledi. Fakat insanlık gemisinin yoluna kazasız belasız devam edebilmesi için yeni deniz fenerlerine ihtiyaç var. Filistin sıkıntısında İspanya’yla tıpkı istikamete bakışımız şu bakımdan değer arz ediyor. İspanya malum bir Avrupa Birliği üyesi, Avrupa Birliği üyesi olmanın yanında tıpkı vakitte da NATO’da birlikte olduğumuz bir ülke. İsrail’in memleketler arası hukuku hiçe sayan tutumu karşısında Filistin’in haklı direnişine yüreğini koyması ve çabucak akabinde da Avrupa ülkelerinden birtakım çözülmelerin başlaması açısından da çok büyük kıymet arz ediyor. Bilhassa Filistin’in devlet olarak tanınması konusunda İspanya’nın halinin İsrail’e o denli yahut bu türlü dayanak olan devletler ortasından çözülmeleri beraberinde getireceği inancındayım. Hakikaten Sanchez’le yaptığımız ayaküstü görüşmelerde de “bunun devamı gelecek” yaklaşımları oldu. İnsanlığın karşı karşıya olduğu Filistin imtihanından geçmek için daha çok ülkenin bence İsrail’e cesurca “dur” demesi ve barışın yanında yer alması gerekir. Ancak İspanya gibisi ülkeler bu adımı atınca, inşallah barışın yanında yer alacak ülkelerin sayısı da artacaktır. Biz de İspanya da başka dostlarımız da insanlığa barışı vadetmeye ve bunun için uğraşlarımızı artırmaya devam etmeliyiz.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu’nun Gazze ile ilgili aldığı ateşkes kararının hayata geçirilebilmesi, uygulanabilmesi konusunda ne düşünüyorsunuz? Kısa vakit içerisinde bir ateşkes sağlanabilecek mi? Bir de Filistin devletinin tanıması konusunda yeni bir ivme başladı mı? Bu ivme bir sonuç verir mi sizce? İhtimali nasıl görüyorsunuz?

Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu’nun bugüne kadar attığı adımlara dikkat ederseniz Amerika Birleşik Devletleri birden fazla vakit kesişim noktası olmuştur. Burada da büyük ihtimalle yeniden o denli olacak. Aslında bizim “dünya beşten büyüktür” tezimizin işaret ettiği nokta da burası. Zira İsrail aleyhinde alınması gereken kararlar söylediği kelam edilen olduğunda Amerika, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ni bloke ediyor. Şu anda alınan ateşkes kararında da benim telaşım tekrar bir biçimde Konsey’i bloke edeceği biçiminde. Lakin o denli de olsa, bu türlü de olsa, bizim için en çok değerli adım Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu’ndan öte, Birleşmiş Milletler Genel Şurası’ndan çıkan kararlardır. Birleşmiş Milletler Genel Heyeti’nden çıkan olumlu kararlarda 150’ye yakın ülke ne yaptı? Bizim düşündüğümüz gibisi düşündüler ve Filistin’in yanında yer aldılar. Bunları daha ileri taşımamız lazım. Bunu başardığımız takdirde bu yaklaşım vakit içerisinde inşallah Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu’nu de muhakkak bir noktaya çekecektir. Aslında mevcut durum Birleşmiş Milletler için de bir fırsattır. BM yapılanması başta İsrail olmak üzere kimi hukuk tanımaz ülkelerin yerle yeksan ettiği prestijini yine kazanmak istiyorsa, bu fırsatı çok âlâ değerlendirmesi gerekir. İsrail’in durdurulması yalnızca Gazze’de huzuru sağlamakla kalmayacak, birebir vakitte BM sistemine, memleketler arası hukuka, insan haklarına karşı gerçekleştirilen İsrail taarruzlarını da bastıracak. Bu sorumluluk öncelikle Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu üyelerinin omuzlarındadır. Birleşmiş Milletler’in sonunun Milletler Cemiyeti gibisi olmasını istemiyorsak, bunu sağlamak mecburiyetindeyiz. Her vakit söylediğimiz üzere, bölgede son barışın yolu iki devletli tahlilden geçer. Bu formül beraberinde kalıcı tahlili getirir. Güvenlik Kurulu üyelerinin Filistin’i devlet olarak tanıması bölgede iklimi değiştirebilir.

“Biden samimiyet testinden geçmekte”

ABD Başkanı Joe Biden’in bizzat açıkladığı üç kademeli bir ateşkes planı var. Ama daha öncesinde de İsrail’in bu ateşkes uğraşlarını tekraren sabote ettiğini biliyoruz. Mesela Joe Biden tekrar Ramazan ayı öncesi bir ateşkes olacağını açıklamıştı lakin olmamıştı. İsrail buna uymamıştı. Bu kez ümit var olmak için bu yeri müsait görüyor musunuz? Yani bu sefer Joe Biden’in şahsen açıkladığı bu üç kademeli ateşkes planına İsrail uyar mı sizce? Ümitli misiniz?

Kabataslak baktığımız vakit bu açıklamadan memnuniyet duyuyoruz. Lakin bu BMGK’nın beş daimi üyesini Filistin’in yanına çekmeye yetmiyor. Buraya bilhassa bakmamız lazım. Ben, inanıyorum ki, Amerika Birleşik Devletleri de İsrail’in artan şımarıklığından rahatsız. Bu rahatsızlığı Amerikan idaresi açık açık lisana getirmese de Amerikan üniversitelerinden, sokaklarından, öğrencilerinden, rektörlerden yükselen sesler, burada artık belirli bir dönüşümün başladığını gösteriyor. Bu da İsrail’i önemli manada rahatsız ediyor. Artık şundan herkes emin ki bu kervan bu türlü yürümez. İnşallah Amerika’da yaklaşan son seçimlerle birlikte hava çok daha farklı gelişebilir. Biden’in bu açıklamasından sonra bizim yaptığımız açıklamalar var. Dünyada birçok ülkenin bu hususta yaptığı açıklamalar var. İnşallah isabetli adımları daima bir arada atarız ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Kurulu’ndan bu bu mevzu ile ilgili çıkacak kararlar bundan bu türlü çok daha farklı istikamette gelişir. Sayın Biden’dan bu planın bir seçim yatırımı değil, nitekim ve samimi olarak Filistin’deki katliamları sona erdirmek için atılmış bir adım olduğunu ispat etmesi doğal olarak beklenir. Güvenlik Kurulu kararı bir adımdır, lakin kâfi değildir. Kağıt üstündeki bir çok kararın İsrail tarafından nasıl yok sayıldığını hepimiz biliyoruz. Sayın Biden da artık bir samimiyet testinden geçmektedir.

Suriye’de terör örgütünün yapmaya çalıştığı kelamda seçim Türkiye’nin kararı ve tavrı sonrasında ertelendi lakin iptal edilmedi ve yine deneme ihtimalleri bulunuyor. Eğer yeniden bu seçimi yapmaya çalışırlarsa Türkiye’nin hali ne olur?

Ortada seçim falan yok, öncelikle bunu belirtelim. Ortada terör örgütünü legalleştirme ve bölgede bir teröristan kurmak için tertiplenmiş bir oyun var. Biz oyun bozma konusunda ne kadar becerikli olduğumuzu bundan evvelki süreçlerde net bir biçimde gösterdik. Doğal burada Suriye idaresi de mutlaka onlara bu noktada rahat adım atma ya da hareket etme müsdesini vermeyecektir, vermez. Dışişleri Bakanımız Hakan Fidan Moskova’daydı. Moskova’da Sayın Putin’le bu konuları etraflıca görüştüler. Rusya Dışişleri Bakanı Sayın Lavrov’la görüşmeleri oldu. Suriye’de PKK terör örgütünün ve başkalarının rahat hareket etme imkanı inşallah olmayacaktır. Bu türlü bir durum olduğu anda aslında biz de ilgili ünitelerimizi gerekli halde seferber ederiz. Burnumuzun tabanında bir teröristan kurdurmayız. Bunun için gereken ne ise yapmaktan da asla ve asla imtina etmeyiz.

Bu ziyaretinizde Eurofighter problemi gündeme geldi mi? Almanya’nın bir blokajı var bunu aşmak mümkün olacak mı?

Bu mevzuyu Sayın Sanchez’le görüştük. İspanya’nın biliyorsunuz eğitim uçakları değerli. Bu eğitim uçaklarından bize verebilme bahtları ya da kabiliyetleri var. Ancak Almanya’yla temas noktasında bu hususta bize yardımcı olma durumunu kendilerine söyledim. Eurofighter’la ilgili bu türlü bir görüşme yapabileceğini tabir etti. Lakin hepsinden öte bizim için artık Eurofighter kıymetli. Bu bahiste Almanya’da artık yumuşadı. İlgili bakanlarımız muhataplarıyla gerekli görüşmeleri yapıyorlar, yapacaklar. Bizim temel yaklaşımımız muhakkaktır: gereksinimlerimizi öncelikle NATO müttefiklerimizden karşılamak isteriz. Ama sürecin sonunda olumsuz bir sonuç elde edilirse alternatifsiz de değiliz. KN’ımız artık kanatlandı. İlerleyen devirlerde seri üretimin başlaması ve envantere giriş sürecinin tamamlanması sonrası bu mevzuda zahmetimiz da kalmayacak. Bir periyot benzeri süreci insansız hava araçlarında da yaşamıştık. O vakit da müttefiklerimizden bunları alamamıştık. Sonra ne oldu, insansız hava araçlarımızı en yüksek kalitede ürettik. Şu Anda birçok ülke bunları alabilmek için Türkiye’nin kapısını çalar hale geldi.