Dünya Bankası/ Lopez: Sıfır emisyon hedefi için 640 milyar dolar yatırım gerekli

Dünya Bankası Türkiye Ülke Yöneticisi Humberto Lopez, yeni iktisat idaresinin atılması gereken gerçek adımları attığını düşündüklerini net bir formda lisana getirdiklerini söz ederek, “Bunu söyleyen yalnızca Dünya Bankası da değil. Kredi derecelendirme kuruluşlarının kimilerinin Türkiye’nin görünümünü üst istikametli revize ettiğini görüyoruz. Yatırım bankaları gelecek yıl Türkiye tahvil piyasasının çok hareketli olacağını söylüyorlar. Bu kuruluşlar, işlerin gerçek istikamette gittiğini görüyor.” dedi.

Lopez, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Kontratı 28. Taraflar Konferansı (COP28) kapsamında bankanın Türkiye’deki yatırımlarını, yeşil finansman ve Türkiye ekonomisindeki gelişmelere yönelik, muhabirinin sorularını yanıtladı.

Dünya Bankası kuruluşu Memleketler arası İmar ve Kalkınma Bankasının bu mali yılda Türkiye’ye sağladığı 2,5 milyar dolarlık finansmanın yüzde 80’inin iklim değişikliğiyle ilgili azaltım ve adaptasyon projelerine yönelik olduğunu söyleyen Lopez, tıpkı vakitte iklim değişikliğiyle uğraş için özel bölümü de harekete geçirmeye çalıştıklarını lisana getirdi.

“2053’te net sıfır emisyon için bugünkü net bedeliyle 640 milyar dolar yatırım gerekli”

Lopez, Türkiye’nin 2053’te net sıfır emisyon amacına ulaşması ve dalın dayanıklılığını sağlaması için bugünkü net kıymetiyle 640 milyar dolarlık yatırıma ihtiyaç duyulacağını belirterek, “Bu epey yüksek bir ölçü ve bu yatırımları yapmak kamu, özel dal ve bizim gibisi kuruluşların birlikte çalışmasını gerektirecek.” diye konuştu.

Türkiye’de iklim finansmanına yönelik projelerinden birinin yeni açıklanan Yeşil Dönüşüm Fonu olduğunu anımsatan Lopez, bankanın hali hazırda devam eden 17 milyar dolarlık programı kapsamında da iklim değişikliğinin çok değerli bir yer tuttuğunu, ayrıyeten sarsıntı bölgesi ve ihracatçılara sağlanacak dayanakların de olduğunu anlattı.

Lopez, Dünya Bankasının eylülde açıkladığı ve gelecek üç yıl içinde sağlanacak 18 milyar dolarlık ek finansman paketinden de pak güç projelerine finansman verileceğini söz ederek, “Önümüzdeki üç yıl için sağlamayı planladığımız ek 18 milyar dolarlık finansmanın stratejik planlaması olarak söz ettiğimiz sürecine başladık. Kelam konusu 18 milyar dolar kapsamında elektrik iletimi için 750 milyon dolarlık bir finansmanın hazırlıklarını da başlattık.” dedi.

Temiz güç amaçlarına 12 yılda 100 milyar dolar yatırım

Türkiye’nin pak güç yatırım maksatlarının bankayı heyecanlandırdığını söyleyen Lopez, şöyle devam etti:

“Enerji ve Alışılmış Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin gelecek 12 yılda 60 gigavat kapasite oluşturacağını açıkladı, yani yıllık yaklaşık 5 gigavat kapasiteye denk geliyor. Bu gelişmekte olan ekonomiler ortasında bu alanda açıklanan en büyük gayelerden birisi. Bu kapasite artışı 12 yılda yaklaşık 100 milyar dolar yatırım gerektirecek. Bunun yaklaşık 80 milyar doları elektrik üretiminde, 10 milyar doları iletim ve 10 milyar doları da dağıtım tarafında. Türkiye’de elektrik üretimi ve dağıtımı özel dalda lakin iletim kamuda. Bizim odaklanacağımız nokta da burası.”

Lopez, Türkiye’nin pak güç maksatları için 12 yılda ihtiyaç duyulan 100 milyar dolarlık yatırımın 90 milyar dolarını özel dalın yapacağına işaret ederek, “Türkiye, istikrarlı bir makro duruma kavuşarak buna benzeri gereken finansmanları çekebilecektir.” dedi.

İstikrarlı para siyaseti ve yabancı kaynak akışı birbirini besleyen bir döngü

Bu kapsamda Türkiye iktisadında atılan adımların yanlışsız istikamette olduğunun altını çizen Lopez, şöyle devam etti:

“Yeni iktisat idaresinin atılması gereken gerçek adımları attığını düşündüğümüzü banka olarak net bir formda lisana getirdik. Bunu söyleyen yalnızca Dünya Bankası da değil. Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) şu an 350 baz puanın altında. Bu, şimdi seçimden evvelki devirde 550 baz puanın üzerindeydi. Kredi derecelendirme kuruluşlarının kimilerinin Türkiye’nin görünümünü üst taraflı revize ettiğini görüyoruz, kimi kuruluşlar görünümü negatiften nötre çevirdi. Geçen hafta, S&P Türkiye’nin (kredi notu) görünümünü durağandan olumluya çevirdi. Deutsche Bank ve JP Morgan gibisi yatırım bankaları gelecek yıl Türkiye tahvil piyasasının çok hareketli olacağını söylüyor. Bu kuruluşlar işlerin yanlışsız tarafta gittiğini görüyor.”

Lopez, şimdi istenilen noktaya ulaşılmadığını ve bunun için biraz sabırlı olmak gerektiğini tabir ederek, “Bu işin hoşluklarından biri de bu çembere girdiğinizde, bir taraftan yatırımlar geliyor zira iktisatta istikrar sağlanıyor başka taraftan kaynak akışı epey, durumu istikrara kavuşturmak daha kolay oluyor. Bundan sonrası biraz sebat gerektiriyor.” dedi.

Merkez Bankasının faiz artışlarıyla enflasyonla gayret ettiğini aktaran Lopez, artık “muhtemelen piyasaların faiz oranındaki artışın sona ulaşacağını düşünmeye başladığı bir noktaya gelindiğini” söz etti.

Lopez, liradaki paha kaybının tesirinin enflasyona geçmeye başladığını görene kadar kararlı olmak gerektiğinin altını çizerek, şunları kaydetti:

“Liradaki bedel kaybının tesiri enflasyona yansıdığında, para siyaseti ve maliye siyasetinin, enflasyonun biraz daha kabul edilebilir düzeye geldiğini görmesine ve biraz sabırlı olmaya ihtiyaç var. Biz Türkiye’de enflasyonun 2024 ortasında tepe yapmasını ve sonrasında düşüşe geçmesini bekliyoruz. Banka olarak, gelecek yıl sonunda enflasyonun yüzde 35-40’a gerileyeceğini ve sonraki yıl yüzde 15 düzeylerine ineceğini öngörüyoruz. Açıkçası, bu gelişmeler global iktisatta neler olacağına da bağlı.”